Ardanuç – Kayalık vadiler, sessiz köyler ve dağlara açılan kaçış rotası

Ardanuç kültürü, dağ hayatının sadeliğiyle eski yol hikâyelerinin iç içe geçtiği bir çizgide ilerliyor. Köylerde hâlâ ahşap detaylı evler, taş duvarlı avlular ve yaz-kış yanan sobalar görmek mümkün. Düğünlerde, uzun kış akşamlarında ya da yazın köylülerin geri döndüğü dönemlerde türküler ve oyunlar yeniden canlanıyor.

Kahvehaneler, ilçenin sosyal nabzını tutuyor. Günlük konular, haberler, uzak şehirlerde yaşayan akrabalar… Her şey yavaş yavaş konuşuluyor; kimse bir yere yetişmek zorunda değil. Misafir olduğunda masaya hızlıca bir çay ya da sıcak bir tabak gelebiliyor, “nereden geldin?” sorusu ise çoğu sohbetin başlangıcı.

Farklı dönemlerin bıraktığı izler bugün daha çok dilde, yer adlarında ve hikâyelerde yaşıyor. Zaman zaman bir köy yolunda yürürken, bir taş duvarın köşesindeki eski detaylar sana bu dağların ne kadar uzun süredir insan sesine alışık olduğunu hatırlatıyor.

• Merkezde kısa yürüyüşler: İlçe içindeki yamaç sokaklar, teras gibi duran manzara noktaları ve çay molalarıyla dolu küçük rotalar.
• Köy keşifleri: Akarsu, Aydinköy, Peynirli ve Yaylacık gibi köyler, gerçek dağ köyü atmosferi sunuyor.
• Cehennem Deresi Kanyonu: Yüksek kayalık duvarlarla çevrili etkileyici bir doğa noktası (güncel ulaşım ve güvenlik durumunu mutlaka yerelden sor).
• Kaleler & eski yapılar: Çevredeki kalıntılara doğru yapılan kısa yürüyüşler, hem manzara hem tarih duygusunu aynı anda yaşatıyor.
• Fotoğraf durakları: İlçeye giden yollar üzerindeki küçük cepler, hem köyleri hem vadileri kadraja almak için ideal.

1 günlük keşif: Ardanuç’la tanışma

• Sabah Artvin ya da Şavşat yönünden ilçeye iniş, yolda birkaç fotoğraf molası.
• Merkezde kısa yürüyüş, çay molası ve yamaçlara doğru küçük bir tırmanış.
• Öğleden sonra yakın bir köye (örneğin Aydinköy ya da Peynirli) kısa bir ziyaret.
• Akşam ilçede sade ama lezzetli bir yemek, gece ise sessiz sokaklarda kısa bir tur.

2 günlük rota: Vadiler & köyler

• 1. gün: İlçe merkezi, üst sokaklar, kalıntılara kısa yürüyüşler ve sakin bir akşam.
• 2. gün: Cehennem Deresi Kanyonu yönüne uzanan yol, ardından Yaylacık, Yolağzı ya da Akarsu gibi köylere uğrayarak geniş manzaralar.
• Her günün ortasında mutlaka bir çay molası planla – en iyi sohbetler genellikle tam o sırada başlıyor.

Ardanuç’ta hayat hâlâ doğrudan toprağa bağlı. Bahçeler, küçük tarlalar, hayvancılık ve ormandan gelen ürünler birçok hanenin temelini oluşturuyor. Bu yüzden seyahat ederken attığın her adım, yerel hayatı etkiliyor.

• Köylerde her patikanın özel alan olmadığını varsayma; evlere ve tarlalara saygılı ol.
• Fotoğraf çekerken özellikle yaşlılar ve çocuklar için izin istemek güzel bir jest.
• Alışverişini mümkün olduğunca yerelden yap: ekmek, peynir, bal, reçel, kurutmalıklar…
• Çöp kutusu görmesen bile, atıklarını yanında taşıyıp ilçe merkezinde bırak.

• Doğa tutkunları: Sert ama etkileyici yamaçlar, vadiler ve köy manzaraları arayanlar için.
• Yavaşlamayı sevenler: Gürültü, büyük eğlence merkezleri yerine sessizliği tercih eden gezginler için.
• Hikâye peşinde koşanlar: Kahvehanede oturup eski günleri dinlemekten keyif alanlar için.
• Fotoğraf meraklıları: Işık oyunlarını takip edip saatlerce aynı manzaraya bakabilenler için.

Daha çok konforlu tatil köyleri, yoğun programlı turlar isteyenler için ise Ardanuç fazla sakin ve dağınık gelebilir.

Ardanuç mutfağı gösterişli tabaklardan çok, ev sıcaklığıyla akılda kalıyor. Birçok malzeme evin bahçesinden, komşudan ya da yakın köylerden geliyor. Sofraya oturduğunda en çok sade ama doyurucu yemekler görüyorsun.

• Kahvaltı: Taze ekmek, çeşitli peynirler, reçeller, yumurta, zeytin ve güçlü bir çay… Manzara varsa, kahvaltı otomatik olarak uzuyor.
• Ev yemekleri: Mercimek, sebze yemekleri, uzun uzun pişen etli tencere yemekleri; özellikle serin akşamlarda çok iyi gidiyor.
• Hamur işleri: Börek, bazlama, bazen tandıra yakın lezzetler – hepsi ev üretimi veya küçük lokantalarda hazırlanmış.
• Mevsimlik lezzetler: Kışa saklanan turşular, kurutulmuş sebzeler, reçeller ve kurutulmuş otlar sofraya renk katıyor.

Ev yapımı lezzetlerin peşindeysen, konakladığın yerde ya da tanıştığın ailelerde yöresel tarifleri sormayı dene. Çoğu zaman küçük bir sohbet, seni mutfağa kadar götürüyor.

Ardanuç’ta doğadan kaçmak mümkün değil; nereye baksan yamaçlar, bahçeler, ufak patikalar ve uzakta beliren köyler görüyorsun. Bir bankta oturup sadece etrafı dinlemek bile başlı başına bir etkinlik sayılabilir.

• Orman alanları: Yapraklı ve karışık ormanlar, özellikle ilkbahar ve sonbaharda renkleriyle dikkat çekiyor.
• Yamaç manzaraları: Merkezin üst sokaklarından ya da yüksek köylerden vadiye bakmak, Ardanuç’un ruhunu en net hissettiren anlardan biri.
• Sessiz köy yolları: Kısa yürüyüşle evlerin arasından geçip hemen yanındaki bahçelere, küçük tarlalara ulaşıyorsun.

Ardanuç’ta büyük sahneli festivallerden çok, köylerin kendi içinde düzenlediği buluşmalar ve aile odaklı kutlamalar öne çıkıyor. Yaz aylarında, dışarıda yaşayan Ardanuçluların geri dönmesiyle hareket artıyor.

• Yazın yapılan köy buluşmaları, akraba ve arkadaşların bir araya geldiği günler.
• Düğünlerde geceye kadar süren oyunlar ve yerel müzik.
• Yıl içindeki dini ve mevsimsel günler, evlerde ve köyde daha sakin ama yoğun bir hazırlıkla yaşanıyor.

Eğer seyahatin böyle bir güne denk gelirse, çoğu zaman sana en azından bir çay ikram edilir; biraz sohbetle birlikte Ardanuç’u içeriden tanıma şansı yakalarsın.

Ardanuç, yüzyıllar boyunca farklı güçlerin ilgisini çeken bir bölge olmuş. Eski kaleler, köylerin üstünde yükselen duvarlar ve yerleşim izleri, bu dağların yalnızca bugünün değil, çok eski dönemlerin de tanığı olduğunu gösteriyor.

• Ortaçağ: Farklı beylikler ve krallıklar için önemli bir geçiş ve savunma hattı; yüksek noktalara kurulan kaleler bu dönemin izlerini taşıyor.
• Osmanlı dönemi: Ardanuç, idari yapının bir parçası haline gelir; köyler büyür, yollar yerel ticaretin ana hattı olur.
• 20. yüzyıl başı: Sınırların, nüfus hareketlerinin ve gündelik hayatın aynı anda değiştiği dalgalı bir dönem.
• 1945: Ardanuç, Artvin iline bağlı ayrı bir ilçe statüsü kazanır.
• Günümüz: Nüfus görece azalmış olsa da, ilçeye bağlı köyler hâlâ günlük hayatın merkezinde; aynı zamanda yeni yeni doğa odaklı gezginler için bir durak haline geliyor.

Ardanuç’ta en çok akılda kalan yerler, haritada büyük harflerle yazan noktalar değil; yol üzerinde tesadüfen fark ettiğin köy girişleri, yamaçlara bakan banklar ve birkaç evden oluşan sessiz yerleşimler.

• Cehennem Deresi Kanyonu: Yüksek kayalık duvarların arasında uzanan, fotoğraf ve doğa tutkunlarının özellikle sevdiği bir nokta.
• Aydinköy & Peynirli çevresi: Evlerin aralarından açılan manzaralar ve köy sokaklarının sakin ritmi.
• Yaylacık ve Yolağzı civarı: Yükseklere doğru uzanan yollar boyunca, aniden karşına çıkan geniş vadi görüntüleri.

Dağ bölgelerinde olduğu gibi Ardanuç’un da kendi efsaneleri var. Bazıları kayaların şekline, bazıları ise insanların sezgilerine dayanıyor. Anlatılan hikâyeler, özellikle uzun kış gecelerinde hâlâ masaya geliyor.

En çok bahsedilen efsanelerden biri, “Taş Nöbetçiler” hikâyesi. Söylenene göre, vadinin üstünde duran kayalıklar zamanında bölgeyi korumakla görevli devlermiş. İnsanların bu topraklarda yavaş yavaş köyler kurup teraslar açtığını görünce, burada kalmaya karar vermişler ve bulundukları yerde taş kesilmişler. Akşam ışığı kayaların yüzüne vurduğunda, herkesin farklı bir siluet ya da yüz gördüğü söylenir.

Bir başka efsanede ise yüksek yaylalara çıkan bir çobandan söz edilir. Yol üzerinde yaşlı bir adamla karşılaşan çoban, kayaların arasındaki belirli bir noktaya basmaması gerektiğini duyar; orada, vadilerin dengesini koruyan gizli bir kaynak olduğu söylenir. Çoban uyarıya kulak verir ve o noktayı hep boş bırakır. Dilden dile aktarılan bu hikâye, yamaçların bugüne kadar ayakta kalmasının sebebinin “dinlenen bir söz” olduğuna işaret eder.

Ardanuç’ta anlatılan söylenceler bazen ciddi, bazen ise gülümseten bir tona sahip. Bir tanesi, merkezdeki ışıkları ilk kez gören bir köylüyü anlatır. Yıllar önce ilçeye ilk kez gelen bu kişi, akşam yamaçlardaki ışıkları görünce, “Burada yıldızlar yere iniyor galiba” demiş. O günden sonra bazıları, özellikle yüksekten bakınca görünen ışık kümelerini “yere inmiş yıldızlar” diye anmaya başlamış.

Bir diğer hikâye, hava durumunu kelimelerle okumayı başaran yaşlı bir kadından bahseder. Köyde herkes, sabah evinin önündeki şalın rengine bakarak günün planını yaparmış. Koyu renkteyse odun toplamak, açık renkteyse tarlaya inmek daha iyi olur derlermiş. Herkes, kadının gökyüzünü ve dağları okuyabildiğini düşünürmüş.

Ardanuç, Artvin’in dağlık iç kesimlerinde yer aldığı için mevsimler belirgin hissediliyor. Plan yaparken günlük tahminlerden çok, hangi dönemde nasıl bir atmosfer istediğini düşünmek daha iyi.

• İlkbahar: Yamaçlarda yeşil tonlar çoğalır, bahçelerde hareket başlar. Toprak yer yer ıslak olabilir, ama manzaralar çok canlıdır.
• Yaz: Merkez ve köylerde gündüzler sıcak, akşamlar ferah; daha uzun yürüyüşler ve köy gezileri için en uygun dönemlerden biri.
• Sonbahar: Ormanlar sarı, bakır ve kırmızı tonlara bürünür; fotoğraf için en zengin renk paleti bu dönemde.
• Kış: Kar yağdığında yollar ve yamaçlar daha zorlayıcı olabilir, ama ilçenin ritmi iyice yavaşlar ve çok sakin bir ortam oluşur.

Genel olarak, geç ilkbahar ile erken sonbahar arası, Ardanuç’u rahatça gezmek isteyenler için en konforlu zamanlar. Kış ayları ise yavaşlama ve sakinlik arayanlar için özel bir seçenek.

• Merkez üstü kısa rota: İlçenin üst sokaklarından başlayıp manzaraya açılan kısa bir yürüyüş; fotoğraf ve nefes molaları için ideal.
• Köy içi yürüyüşler: Aydinköy, Peynirli veya Akarsu gibi köylerde, evler ve bahçeler arasında dolaşabileceğin, çok dik olmayan parkurlar.
• Uzayan vadi yürüyüşü: Cehennem Deresi yönünde belirli bir mesafeye kadar yürüyüp, dilediğin noktada geri dönerek kendi tempona uygun bir güzergâh oluşturabilirsin.

Resmi işaretli parkurlar sınırlı olduğu için, yanına mutlaka çevrimdışı kullanılan bir harita almak ve hava kararmadan ilçeye dönmek iyi bir fikir.

Ardanuç, yapısı gereği yokuşlu ve merdivenli bir ilçe. Modern anlamda tam erişilebilir alanlar sınırlı olsa da, doğru planlama ile ilçenin atmosferini kısmen deneyimlemek mümkün.

• Merkezdeki ana caddeler görece daha düz; çay ocakları, lokantalar ve küçük dükkânlar bu bölgede toplanıyor.
• Konaklama için, giriş katı seçeneklerini ve merdivensiz giriş imkânını önceden sormak önemli.
• Arabayla ulaşılabilen manzara noktaları, uzun yürüyüş yapamayan gezginler için iyi bir alternatif.

Hareket kısıtlılığı olan gezginler için Ardanuç, önden hazırlanmayı gerektiren bir rota. Yine de manzara, sakin ortam ve ilçe merkezi atmosferini hissetmek mümkün.

• Merkeze yakın, yokuşu az olan konaklama yerleri tercih edilmeli.
• Arabayla çıkılabilen seyir noktaları, uzun ve zorlu yürüyüşlere gerek kalmadan manzara sunar.
• Umumi tuvalet seçenekleri sınırlı olabileceği için, kafeler ve lokantalarla iletişim kurmak önemli.
• Düzenli ilaç kullanıyorsan, yanında yeterli miktarda getirmeli ve en yakın sağlık birimlerini önceden not almalısın.

Planlı hareket ettiğinde, kısa yürüyüşler ve araçla yapılan küçük turlar sayesinde Ardanuç’un havasını ve ritmini yine de yakalayabilirsin.

• Merkez üstü sokaklar: İlçenin çatılarının ve yamaçların birlikte göründüğü geniş açılı kareler için birebir.
• Köy girişleri: Özellikle yüksekten bakan köylerde, giriş noktaları harika çerçeveler sunuyor.
• Cehennem Deresi yolu: Yüksek kayalar ve dar vadiler, kontrastı yüksek, etkileyici fotoğraflar yaratıyor.

Sabah erken saatler ve akşamüstü, ışığın yumuşadığı ve gölgelerin uzadığı zamanlar en iyi sonuçları veriyor.

Ardanuç merkezinde temel sağlık hizmetleri ve eczaneler bulunuyor. Daha kapsamlı işlemler için çoğu zaman Artvin ya da daha büyük merkezlere gitmek gerekiyor.

• Türkiye genel acil çağrı numarası: 112.
• Düzenli kullandığın ilaçları, köylerde de kalmayı planlıyorsan, yanına fazladan al.
• Yürüyüşe çıkarken güzergâhını en azından konakladığın yere söylemek iyi bir alışkanlık.

Küçük bir ilk yardım çantası, yara bandı, ağrı kesici ve mideyi rahatlatan ilaçlar dağlık Ardanuç’ta hayatı kolaylaştırır.

Ardanuç’ta büyük alışveriş merkezleri yok; bunun yerine küçük bakkallar, manavlar ve zaman zaman kurulan pazarlar var. En değerli hediyelikler çoğu zaman ev yapımı ürünler oluyor.

• İlçe merkezindeki bakkal ve marketlerde temel ihtiyaçları bulabilirsin.
• Haftanın belli günlerinde kurulan pazarlar, mevsim sebzeleri ve yerel ürünler için ideal.
• Bazı köylerde bal, reçel, kurutulmuş ürünler gibi ev yapımı lezzetler bulmak mümkün.

Türkiye’de lokanta ve dükkân sahiplerinin seni kapıda karşılaması, içeri davet etmesi oldukça doğal. Kısa bir sohbet ve “buyur” demeleri, misafirperverliğin bir parçası. Eğer ısrar dozu artar ve kendini rahat hissetmezsen, bunun bir turist tuzağına dönüştüğünü düşünebilirsin. Böyle durumlarda gülümseyerek, net bir “Teşekkürler, istemiyorum” cümlesiyle yoluna devam etmek en pratik çözüm.

Ardanuç’ta gezerken gözünü en çok, evlerin önüne asılmış renkli kilimler, balkonlara sıkışmış odun yığınları ve yamaçlara açılan küçük pencereler çekiyor. Bazı sokaklarda tavuklar yolun ortasında dolaşırken, köşede uzanmış bir köpek tüm ilçeyi yıllardır izliyormuş gibi duruyor.

Bir evin balkonunda kuruyan mısırlar, başka bir evin duvarında sarmaşıklar, kapı önüne bırakılmış lastik sandalyeler… Tüm bu küçük ayrıntılar, Ardanuç’un sert coğrafyasının ne kadar sıcak bir günlük hayatla dengelendiğini gösteriyor.

• Ardanuç ilçe merkezi: Yamaçlara yaslanan evler, küçük çarşı ve çay molası için ideal sokaklar.
• Çevredeki kalıntılar: Eski duvarlar ve kaleler, vadilere bakan noktalarda yer alıyor.
• Cehennem Deresi Kanyonu: Kayalık duvarların arasında etkileyici bir doğa noktası.
• Aydinköy, Peynirli, Yaylacık: Dağ köyü yaşamını yakından görmek için güzel duraklar.

• Cehennem Deresi Kanyonu: Henüz çok kalabalık olmayan, güçlü manzaraya sahip bir doğa noktası.
• Peynirli köyü: Sessiz sokaklar, bahçeler ve köy hayatının en sade hâli.
• Yaylacık & Yolağzı çevresindeki yamaçlar: Araçla ulaşılabilen, geniş vadi görünümü sunan seyir durakları.

Ardanuç’a nasıl gidilir?

En pratik yol, Artvin veya Şavşat üzerinden ilçe merkezine ulaşan karayolunu kullanmak. Özel araçla ya da minibüslerle, virajlı ama manzaralı bir yolculuk yapıyorsun.

Ardanuç’ta kaç gün kalmak yeterli?

Yalnızca ilçe merkezini görmek için 1 gün yeterli. Köylere gitmek, yürüyüş eklemek ve Cehennem Deresi Kanyonu’nu da görmek istersen 2–3 gün çok daha keyifli oluyor.

Konaklama imkânı var mı?

İlçe merkezinde küçük otel ve pansiyon seçenekleri bulunuyor. Önceden telefonla arayıp yer durumunu sormak ve konumunu teyit etmek iyi bir fikir.

Ardanuç’ta işaretli yürüyüş parkurları var mı?

Bazı yollar bilinse de, klasik anlamda tabelalarla işaretlenmiş çok fazla parkur yok. Bu yüzden rehberlik alarak ya da yerel tavsiyeleri dinleyerek hareket etmek daha güvenli.

• Ardanuç ilçe merkezi: Günlük hayatın aktığı, resmi kurumların ve küçük işletmelerin toplandığı yer.
• Merkez Mahallesi: İlçe çekirdeğini oluşturan, okulların ve dükkânların yoğun olduğu bölge.
• Aydinköy: Yamaçlara yayılmış, bahçelerle çevrili bir köy; yürüyüş ve manzara için sakin bir durak.
• Peynirli: Geleneksel köy yaşamını ve sessizliği hissetmek için güzel bir örnek.
• Yaylacık: Daha yukarıda konumlandığı için ferah manzaralar sunan, yükseklerde nefes almak isteyenler için ideal bir nokta.

Mahalle

• Merkez Mahallesi: İlçe merkezinin kalbi; resmi kurumlar, okullar, çarşı ve günlük hareketin yoğunlaştığı alan.

Köyler

• Akarsu: Bahçeler ve küçük tarlalar arasında akan suyla yeşil bir doku oluşturan, sakin bir köy.
• Anaçlı: Tarım ve hayvancılığın birlikte yürütüldüğü, dağ yamacına yayılmış yerleşim.
• Aşağıırmaklar: Vadinin alt kesiminde, tarla ve bahçelerin arasında uzanan köy.
• Aşıklar: İsmiyle bile hikâye çağrıştıran, manzaralı ve küçük yerleşim.
• Avcılar: Doğayla iç içe duran, geniş alanlara yayılmış evlerden oluşan köy.
• Aydinköy: Yamaçtaki konumu sayesinde hem güneşli hem de ferah bir atmosfer sunan köy.
• Bağlıca: Bağlar ve bahçelerle çevrili, geleneksel üretimin sürdüğü yerleşim.
• Ballı: İsmiyle uyumlu biçimde çiçeklerin ve arıların yoğun olduğu, sakin bir köy.
• Beratlı: Eski ve yeni evlerin yan yana durduğu, klasik dağ köyü görüntüsüne sahip yer.
• Bereket: Bahçeleri, tarlaları ve ürün çeşitliliğiyle adını hak eden köy.
• Boyalı: Yayılmış evleri ve çevresindeki yeşil tonlarıyla dikkat çeken küçük yerleşim.
• Bulanık: Doğal görünümü bozulmamış, dağ siluetleriyle çevrili sakin bir köy.
• Cevizlik: Ceviz ağaçları ve meyve bahçeleriyle bilinen, gölgeli alanları bol bir yer.
• Çakıllar: Toprak ve taş yolların iç içe geçtiği, sade bir kırsal atmosfer sunan köy.
• Çıralar: Yamaçlara tutunan evleriyle, tepeden vadiye bakan manzaralar sunan yerleşim.
• Ekşinar: Orman ve açıklıkların bir arada bulunduğu, sessiz ve huzurlu bir köy.
• Ferhatlı: Geleneksel taş ve ahşap detaylarıyla dikkat çeken, dağ köyü dokusunu koruyan yer.
• Geçitli: Yolların kesişiminde yer alan, çevreye açılan patikalar için başlangıç noktası olabilecek köy.
• Gökçe: Açık havalarda uzaktaki dağların net göründüğü, manzarası güçlü bir yerleşim.
• Güleş: Küçük bahçeler, ahırlar ve günlük köy sesleriyle dolu sakin bir köy.
• Gümüşhane: İsmini taşıyan büyük şehirle karıştırılmaması gereken, Ardanuç’a bağlı kırsal yerleşim.
• Hamurlu: Ekmek ve hamur işlerinin önemli olduğu, tarla ve ahırların günlük hayatın parçası olduğu köy.
• Harmanlı: Tahılların toplanıp hazırlandığı geleneksel harman alanlarına yakın konumuyla adını alan yerleşim.
• Hisarlı: Yüksekte duran, çevreyi gözetleyen konumuyla ismine uygun bir köy.
• İncilli: Meyve ağaçları ve bahçeleriyle öne çıkan, sakin tempo sunan yerleşim.
• Kapıköy: İlçeye giriş çıkışta önemli bir konumda duran, geçiş noktası rolündeki köy.
• Karlı: Kış aylarında beyaza bürünen yapısıyla bilinen, yüksek kesimlere yakın bir yerleşim.
• Kaşıkçı: Adıyla el işçiliğini çağrıştıran, sade ve geleneksel bir köy.
• Kızılcık: Adını bitki örtüsünden alan, çevresinde kırmızı tonların da görülebildiği yerleşim.
• Konaklı: Eski konakların ve geniş evlerin bulunduğu, tarih hissi veren köy.
• Kutlu: Küçük ölçekli, maneviyat yüklü adıyla dikkat çeken, sakin bir yerleşim.
• Meşeköy: Meşe ağaçlarıyla çevrili, gölgeli yürüyüşler için uygun alanlara sahip köy.
• Müezzinler: İsmiyle geçmişe atıf yapan, bugün ise sade bir dağ köyü olarak hayatına devam eden yer.
• Naldöken: Yamaçlara yayılan evleri ve kıvrımlı yollarıyla tipik bir Ardanuç köyü.
• Ovacık: Çevredeki yüksek yamaçlara göre daha düz alanların bulunduğu, ferah bir yerleşim.
• Örtülü: Ağaçların ve yamaçların arasında, adeta örtü gibi sarılmış bir köy.
• Peynirli: Süt ürünleri ve hayvancılıkla özdeşleşen, misafirperverliğiyle öne çıkan köy.
• Sakarya: Yeşil alanları ve çevresindeki yükseltilerle sakin bir kırsal atmosfer sunan yer.
• Soğanlı: Bahçecilik ve sebze üretiminin günlük hayatın parçası olduğu köy.
• Tepedüzü: Yüksekte, nispeten düz sayılabilecek alanlara yayılmış, manzarası güçlü yerleşim.
• Torbalı: Adını ürünlerin saklandığı torbalardan alan, tarımın belirgin olduğu köy.
• Tosunlu: Hayvancılığın yoğun hissedildiği, büyükbaşların köy siluetinin parçası olduğu yerleşim.
• Tütünlü: Geçmişte tütün üretimiyle anılan, bugün ise bahçe ve tarla düzeninin sürdüğü köy.
• Ustalar: Adıyla zanaatkârlığı çağrıştıran, sakin ve küçük ölçekli bir yerleşim.
• Yaylacık: Yükseklere açılan yolların üzerinde; ferah hava ve geniş manzara sunan köy.
• Yolağzı: Yolların birleştiği noktaya yakın konumuyla, çevredeki rotalara açılan kapı gibi duran yerleşim.
• Yolüstü: Ana yolun hemen kenarında uzanan, kısa molalar için uygun küçük köy.
• Yukarıırmaklar: Vadinin üst kısmında kalan, suyun sesini uzaktan duyabildiğin sakin yerleşim.
• Zekeriyaköy: Geleneksel mimari ve komşuluk ilişkilerinin güçlü olduğu, tipik bir dağ köyü atmosferi sunan yer.