Ömerli – Mardin’in tepelerinde sessiz bir kaçış noktası

Ömerli’de sokaklarda kulağına çarpan diller, ilçenin çok kimlikli yapısını hemen hissettiriyor. Kürtçe, Arapça, Türkçe ve geçmişten gelen Süryanice izleri aynı coğrafyanın farklı zamanlarını yan yana taşıyor. Kahvehanelerde sohbet, düğünlerde müzik, tarlada çalışma saatleri ve dini bayramlar, bu kültürel mozaiğin günlük hayata yansıdığı anlar.

Düğün ve kutlamalar olduğunda saz, davul ve zurna sesleri tepeler arasında yankılanıyor. Halaylar kuşak kuşağa aktarılan figürlerle dönüyor; şehirden gelen gençler ve misafirler de kısa sürede o halkaya dâhil ediliyor. Geleneksel misafirperverlik, basit bir çay ikramını bile küçük bir törne dönüştürmeyi başarıyor.

Ev içindeki hayat da hâlâ güçlü bir şekilde geleneklere bağlı. Tandırda ekmek, kışlık hazırlıkları, kurutulan sebzeler, turşular ve ev usulü reçeller, özellikle mahallelerde yılın ritmini belirliyor. Ömerli’de bir eve konuk olduğunda, masadaki yemek kadar, anlatılan anılar da sana bu kültürün parçası gibi hissettirebilir.

Ömerli’de yapılacak şeyler, büyük turistik merkezler kadar kalabalık bir listeden oluşmuyor; ama tam da bu sadelik, aradığın dinginliği sunuyor. İlçe merkezinde kısa bir yürüyüş, çay ocaklarında oturup insanları izlemek, ardından çevre mahallelere kısa sürüşler yapmak, bir günü dolu dolu hissettiriyor.

Fotoğraf çekmeyi seviyorsan, en büyük aktiviten aslında “dolaşmak” oluyor: traktörler, toprak yollar, köy kahveleri, sokak oyunları, duvara asılı tarım aletleri… Her köşe başı, küçük bir hikâyeye dönüşebiliyor. Özellikle sabah erken saatler ve akşamüstü ışığı, bu kareleri çok daha etkileyici yapıyor.

Daha uzun kalırsan, yöredeki tarımsal projeler, yeni ürün denemeleri veya küçük yerel girişimler hakkında da bilgi alabilirsin. Bu, Güneydoğu’nun sadece geçmiş değil, aynı zamanda gelecek hikâyesine de bakmak için güzel bir fırsat.

1 günlük rota: Mardin – Ömerli – Midyat

Sabah Mardin’den yola çık, yaklaşık yarım saat içinde Ömerli’ye var. İlçe merkezinde kısa bir yürüyüş yap, çay iç, küçük dükkânlara göz at. Ardından Kayadere veya Yaylatepe gibi bir mahalleye uğrayıp tepelerden manzarayı izle. Öğleden sonra Midyat’a geçerek tarihi taş evlerin arasında günü tamamlayabilirsin.

2 günlük rota: Tur Abdin tepeleri & köyleri

1. gün: Ömerli merkezde dolaş, ilçe atmosferine alış, akşamüstü ilçe üzerindeki bir tepeden gün batımını izle. 2. gün: Akyokuş, Beşikkaya, Göllü gibi çevre mahallelere kısa araç yolculukları yap; her durakta 30–60 dakika kalıp köy hayatını, tarlaları ve sokaklarını keşfet.

Bu rotalarda zaman planını esnek bırakmak önemli. Bir kahve daveti, kısa bir sohbet veya fotoğraf için yaptığın molalar, gezinin en unutulmaz anları hâline gelebiliyor.

Ömerli zaten doğası gereği yavaş ve görece düşük tempolu bir yer. Büyük otel zincirleri, dev eğlence alanları yok; bunun yerine küçük aile işletmeleri ve günlük hayatın içine karışan bir ziyaretçi profili var. Bu yapıyı korumak için yerel ürünleri tercih etmek, küçük lokantalarda yemek ve alışverişini mahalle esnafından yapmak en büyük katkılardan biri.

Yanında getirdiğin matara ve bez çanta, tek kullanımlık ürünleri azaltmana yardımcı olur. Tarlalara, özel mülklere ve hayvan sürülerine saygı duymak; fotoğraf çekerken mutlaka izin istemek, hem sürdürülebilirlik hem de karşılıklı güven açısından önemli.

Ömerli, kalabalık programlı bir tur yerine, gerçek bir ilçe hayatını görmek isteyen gezginler için uygun. Fotoğraf meraklıları, yol hikâyelerini sevenler, Güneydoğu’nun kırsal yüzünü keşfetmek isteyenler burada kendini çok rahat hisseder. Sessizlik ve sakinlik, buranın en büyük lüksü.

Çocuklu aileler için de ilginç olabilir; çünkü traktörler, hayvanlar ve açık alanlar, özellikle şehir hayatına alışmış çocuklar için bambaşka bir deneyim. Sırt çantalı gezginler ve araçlı gezginler, Ömerli’yi Mardin – Savur – Midyat hattında ufak ama etkili bir durak olarak değerlendirebilir.

Ömerli mutfağı, Mardin ve çevresinin lezzetli ama mütevazı çizgisini devam ettiriyor. Çorbalarda çoğunlukla mercimek ve bakliyatlar öne çıkıyor; ana yemeklerde etli yahni, nohutlu yemekler, bulgur pilavı ve bolca zeytinyağı kullanılıyor. Sabah kahvaltısında beyaz peynir, zeytin, yumurta, domates, salatalık ve sıcak ekmek neredeyse vazgeçilmez.

Mahallelerde hâlâ tandırda ekmek pişiren evler görmek mümkün. Eğer şanslıysan, tandırın başında kısa bir sohbet edip taze pişmiş ekmeğin tadına bakabilirsin. Misafir olduğunda, sofraya konan her tabağın bir hikâyesi olduğunu fark ediyorsun; kimi “anne tarifi”, kimi de “köyde çocukluk” anısı taşıyor.

Mardin mutfağının bazı spesiyalleri, uygun malzeme ve zaman olduğunda Ömerli’de de karşına çıkabilir. Özellikle bulgurlu köfteler, içli köfte, baharatlı yemekler ve hafif şerbetli tatlılar, bu coğrafyada mutlaka denemen gereken tatlar arasında.

İlk bakışta sade görünen Ömerli manzarası, gün ilerledikçe ışık ve gölge oyunlarıyla zenginleşiyor. Tepeler, tarlalar, ağaç sıraları ve ufka kadar uzanan çizgiler, özellikle fotoğraf severler için güçlü bir sahne oluşturuyor. Bahar aylarında yeşeren alanlar, yazın altın tonlara dönen başaklarla yer değiştiriyor.

Yaylatepe, Kayadere ya da Göllü çevresinde kısa yürüyüşler yaparak bu doğayı daha yakından hissedebilirsin. Resmî yürüyüş parkurları çok yaygın değil; bu yüzden en iyisi köy yollarını takip ederek, yerel halktan izin alarak ve yön sorarak ilerlemek. Böylece hem kaybolmamış hem de küçük sohbetler yakalamış olursun.

Ömerli’de yılın en hareketli dönemleri genellikle dini bayramlar, hasat zamanları ve düğün sezonları. O dönemlerde kahvehaneler dolup taşar, sokaklarda gelen-giden artar, geceleri müzik sesleri daha uzun sürer. Bazı yıllar, ilçe ve yakın köylerde tarımsal ürünler veya yerel projeler etrafında küçük festivaller de düzenlenebiliyor.

Yıllara göre takvim değişebildiği için, seyahatten önce Mardin ve Ömerli belediyelerinin duyurularına göz atmak iyi fikir. Net olan bir şey var: Bayramlar ve hasat dönemleri, nerede olursan ol, bu coğrafyada mutlaka daha fazla hayat, misafirperverlik ve sofra bereketi anlamına geliyor.

Ömerli’nin bugünkü sakin görüntüsünün altında oldukça eski bir tarih yatıyor. Eski kaynaklarda Maʿsarteh adıyla geçen yerleşim, Asur dönemine kadar uzanan bir geçmişle ilişkilendiriliyor. Daha sonra Bizans sınır bölgesi, ardından farklı imparatorluk ve devletlerin idari yapıları içinde yer almış.

Yüzyıllar boyunca Tur Abdin platosu, Süryani Hristiyan toplulukların önemli merkezlerinden biri oldu. Bağcılık, zanaat ve ibadet hayatı bu tepelerde yoğunlaştı. Ömerli ve çevresindeki bazı eski köy adları, bu çok kimlikli geçmişi hâlâ fısıldıyor. Bugün bu tarih çoğu zaman bir duvar kalıntısı, bir mezarlık taşı ya da yaşlı birinin anlattığı hikâyede karşına çıkıyor.

20. yüzyılda bölge, göç, ekonomik değişimler ve politik süreçler nedeniyle büyük dönüşümler yaşadı. Birçok aile büyük şehirlere taşındı, bazı köylerin nüfusu azaldı. Buna rağmen Ömerli, bugün hâlâ Mardin’in idari haritasında önemli bir nokta; kendi belediyesi, kurumları ve tekrar kıymet kazanmaya başlayan “kırsal hayat” algısıyla farklı bir ilçe deneyimi sunuyor.

Ömerli’de “görülmesi gereken yerler” listesinden çok, “hissedilmesi gereken anlar” listesi yapılıyor. Akyokuş’ta gölgelik bir köy meydanı, Yaylatepe’de tepeden bakınca uzayıp giden tarlalar, Çınaraltı’nda dar sokaklar ve eski taş evler, bu saklı güzelliklerin sadece birkaç örneği.

Bazen de sadece yol kenarında verilen bir mola, en güzel keşfe dönüşüyor: köy bakkalının önünde tabureye oturup çay içmek, yoldan geçen traktörleri izlemek, çocukların meraklı bakışlarını fark etmek… Ömerli’de saklı güzellik, çoğu zaman çok basit karelerin içinden çıkıyor.

Bölgede yaşlıların anlattığı pek çok küçük efsane var; çoğu hiçbir zaman yazıya dökülmemiş. Bazı köylerde, belirli su kaynaklarının “haksızlık ve kavga çoğaldığında” azaldığı, insanlar barış içinde yaşadığında ise tekrar güçlendiği söylenir. Bu hikâyeler, aslında adalet ve dayanışma mesajını günlük hayata taşıyan sözlü anlatılar.

Başka bir efsaneye göre, bazı yalnız tepelerdeki ağaçlar, yıllar boyunca gizli buluşma noktası olmuş. Aile baskısı altında olan gençlerin, gelecekteki hayatlarını planlamak için orada sözleştikleri anlatılır. Rüzgâr, gece o ağaçların dallarından geçtiğinde, “eski sözlerin fısıltısı” hâlâ duyulurmuş gibi düşünülür.

Tur Abdin coğrafyasında, gökyüzünü ve mevsimleri gözleyen keşişler, çobanlar ve bilge kişilerle ilgili pek çok söylence var. Ömerli çevresinde anlatılan bir hikâyede, küçük bir tepeye yerleşmiş, hava durumunu ve hasadı tahmin ettiği söylenen bir keşişten bahsedilir. Çaldığı küçücük çan, köylüler için yaklaşan zorlu kış ya da bereketli sezonun işareti sayılırmış.

Yine bölgede, eski zamanlarda saklanan değerli eşyalar ve “kaybolan hazineler”le ilgili söylenceler de dolaşır. Zor dönemlerde ailelerin altın, kumaş veya önemli belgeleri sakladığı mağaralar, anlatılarda çoğu zaman gizemli ve büyülü yerlere dönüşür. Gerçekte ne kadar doğru olduğu bilinmese de, bu hikâyeler uzun kış akşamlarının vazgeçilmez sohbet malzemesi.

Ömerli’de iklim, Mardin geneliyle benzer: yazlar sıcak ve kurak, kışlar serin ve yer yer sert geçebiliyor. Yazın gündüz sıcaklıkları yüksek seyrederken, tepelerde akşam saatlerinde hava bir miktar ferahlıyor. Kışın zaman zaman soğuk hava dalgaları ve kar yağışı anlaşılabilir bir tablo.

Gezginler için en konforlu dönemler, ilkbahar ve sonbahar. İlkbaharda doğa canlanıyor, tarlalar işlenmeye başlıyor; havadaki toprak ve ot kokusu hem fotoğraf hem yürüyüş için ideal bir atmosfer yaratıyor. Sonbahar ise yumuşak ışığı, hasat öncesi ve sonrası hareketliliğiyle farklı bir renk paleti sunuyor.

Ömerli’de, tabelalarla işaretlenmiş klasik yürüyüş parkurları çok yaygın değil; ama köy yolları ve tarlalar arasındaki patikalar, kısa yürüyüşler için fazlasıyla yeterli. İlçe merkezinin biraz üst taraflarından başlayıp, tarlaların yanından, tepelere doğru yavaş yavaş yükselerek hoş bir rota oluşturabilirsin.

Yaylatepe, Akyokuş veya Kayadere çevresinde, köylülerle konuşup izin alarak daha uzun yürüyüşler de planlanabilir. Özellikle sabah erken saatlerde ve akşamüstü, hem sıcaklık daha uygun hem de ışık çok daha fotojenik. Rahat ayakkabı, şapka ve yeterli suyu yanında bulundurmayı unutma.

Ömerli’de yolların ve kaldırımların bir kısmı düzensiz ve inişli çıkışlı. İlçe merkezindeki bazı cadde ve meydanlar nispeten düz olsa da, kaldırımlar her zaman tekerlekli sandalye veya bebek arabası için ideal genişlikte değil. Kırsal mahallelerde zemin çoğunlukla toprak veya taş; bu nedenle plan yaparken bu durumu göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Diğer yandan, günlük tempo yavaş olduğu için, yardım istemek ve topluluk desteğinden faydalanmak kolay. Pek çok kişi, merdiven, araç veya eşik gibi noktalarda spontane şekilde destek vermeye hazır.

Ömerli’ye engelli veya hareket kısıtlılığı ile seyahat ediyorsan, konfor seviyesini yükseltmek için önceden birkaç detayı netleştirmek faydalı. Konaklama yerinin girişinde kaç basamak olduğu, odalara ulaşımın merdiven mi yoksa düz bir hat üzerinden mi sağlandığı, tuvalet ve banyo düzeni gibi noktaları mutlaka sor.

İlçede temel sağlık hizmetleri mevcut; daha kapsamlı imkânlar için Mardin merkez tercih ediliyor. Türkiye’de tek acil çağrı numarası 112. Yanında seni tanıyan bir yol arkadaşı olması, özellikle ani plan değişikliklerinde ve anlık ihtiyaçlarda büyük kolaylık sağlayabilir.

• İlçe merkezinin üst tarafındaki tepeler: Akşamüstü ışığıyla, Ömerli ve çevredeki tarlaları tek kareye sığdırmak için ideal.
• Yaylatepe ve Beşikkaya köyleri: Taş evler, dar sokaklar ve günlük hayat sahneleriyle gezi fotoğrafı sevenler için harika bir alan.
• Yeni ürün deneme tarlaları: Bazı projelerde ekilen lavanta veya benzeri ürünler, klasik Güneydoğu tonlarının içine renkli bir kontrast katıyor.
• Traktör ve tarla sahneleri: Sabah erken saatlerde çalışan traktörler, tozu dumana katan günlük üretim ritmini gösteren kareler sunuyor.

İnsanları fotoğraflamadan önce mutlaka izin iste; genelde sıcak karşılanıyor, ama bu küçük jest, çektiğin kareyi herkes için daha konforlu yapıyor.

Ömerli’de temel sağlık hizmetlerine ulaşmak mümkün; ancak daha kapsamlı tetkik ve tedaviler için genellikle Mardin merkezdeki hastaneler tercih ediliyor. Türkiye genelinde acil durumlar için 112 numarası kullanılıyor ve tek merkezden yönlendiriliyor.

Seyahate çıkmadan önce, düzenli kullandığın ilaçları yeterli miktarda yanına al; yanına temel bir seyahat sağlık kiti eklemek de her zaman iyi fikir. Özellikle yaz aylarında, sıcak ve uzun günler için güneş koruyucu, şapka ve hafif ama koruyucu giysiler rahat etmeni sağlar.

Ömerli’de alışveriş, büyük mağaza ve markalardan çok, günlük ihtiyaçlar üzerinden şekilleniyor. Bakkallar, manavlar, kasaplar ve küçük dükkânlar, hem ilçe merkezinin hem de mahallelerin kalbinde. Belirli günlerde kurulan pazarlar, çevre köylerden gelen üreticilerin sebze, meyve, bakliyat ve ev yapımı ürünlerini sattığı canlı alanlara dönüşüyor.

Kuruyemiş, bakliyat, baharat, kurutulmuş sebzeler ve ev yapımı turşu veya reçeller, valizine sığdırabileceğin lezzetli hatıralar olabilir. Bunları alırken üreticilerle sohbet etmek, ürünlerin nereden geldiğini ve nasıl hazırlandığını öğrenmek de geziye ayrı bir tat katıyor.

Not: Türkiye’de satıcıların müşteriye güler yüzle yaklaşması, davetkâr olması çok normal ve misafirperverliğin bir parçası. Ancak ısrarcı ve agresif bir tavır hissedersen, bu çoğu zaman klasik bir “turist tuzağı” işaretidir. Kibar ama net bir şekilde “Teşekkür ederim, istemiyorum” deyip yoluna devam etmek en iyisi.

Ömerli’de dikkat çeken detaylardan biri, eski yer adlarının hâlâ günlük dilde zaman zaman kullanılması. Resmî tabelada bir isim görüp, köy kahvesinde bambaşka bir ad duyduğunda şaşırabilirsin; bu, bölgenin çok katmanlı geçmişinin canlı bir yansıması.

Bir başka ilginç nokta da, traktörlerin adeta aile aracı gibi kullanılması. Arkasında oturan çocuklar, yanına ilişmiş komşular, tarladan dönen kalabalıklar… Gün içinde birkaç traktör geçişi izlemek bile, Ömerli’nin ritmini anlaman için yeterli oluyor.

• Ömerli ilçe merkezi: Çarşı, cami ve çay ocaklarıyla günlük hayatı izleyebileceğin küçük ama canlı bir merkez.
• İlçe üstü seyir noktaları: Merkezin biraz üzerindeki tepelerden, hem Ömerli’yi hem de çevresindeki tarlaları geniş açıyla görebilirsin.
• Akyokuş, Beşikkaya, Kayadere, Yaylatepe, Göllü: Taş evler, tarlalar ve köy hayatıyla tipik Güneydoğu kırsalını yansıtan mahalleler.
• Yeni tarımsal proje alanları: Bazı bölgelerde denenen yeni ürünler ve alanlar, fotoğraf ve gözlem için güzel duraklar.

Ömerli’deki yerler; tabelalar, broşürler ve giriş gişeleriyle değil, günlük hayat sahneleriyle hatırda kalıyor. Bu yüzden en iyi keşif aracı, merak ve yavaş adımlar.

• Akyokuş köy meydanı: Gölgelik alanı ve sakin atmosferiyle çay molası için mükemmel bir ara durak.
• Yaylatepe üstü seyir noktaları: Açık havalarda, tepeler ve tarlalar boyunca uzanan geniş manzara.
• Çınaraltı sokakları: Eski taş evler, dar yollar ve gündelik hayat sesleriyle otantik bir köy dokusu.
• Proje tarlaları: Yeni ürünlerin denendiği alanlar, değişen tarım pratiklerini yerinde görmek için güzel bir fırsat.

Bu köşelerin çoğu haritalarda işaretli değil. Köylülere “en güzel manzara neresi?” diye sormak, seni genelde en özel noktalara götürüyor.

Ömerli’ye nasıl giderim?

En pratik yol, Mardin’den kalkan araçlarla gelmek. Kendi aracınla yola çıkarsan, yol yaklaşık yarım saat sürüyor. Dolmuş ve otobüs seçenekleri de mevcut; saatler için Mardin’deki otogar veya ilçe duraklarında sormak en doğrusu.

Ömerli’de ne kadar zaman ayırmalıyım?

Merkezi gezmek ve bir iki köy görmek için yarım gün yeterli. Fotoğraf çekmek, sohbet etmek ve daha yavaş bir tempo istiyorsan, Ömerli’yi Mardin veya Midyat’la birleştirdiğin 1–2 gecelik bir program planlamak güzel oluyor.

Ömerli gezginler için güvenli mi?

Ömerli, genel olarak sakin ve gündelik hayatın kendi ritminde aktığı bir ilçe. Her seyahatte olduğu gibi, para ve belgelerini dikkatli taşımak, gece çok ıssız yerlerde tek başına dolaşmamak ve güncel seyahat tavsiyelerini kontrol etmek yeterli.

Ömerli’de konaklama imkânı var mı?

İlçe içinde konaklama seçenekleri sınırlı ve daha çok mütevazı işletmelerden oluşuyor. Çoğu gezgin, konaklama için Mardin veya Midyat’ı merkez alıp, Ömerli’yi günübirlik ziyaret etmeyi tercih ediyor.

Toplu taşımayla Ömerli’yi gezmek mümkün mü?

Mardin, Ömerli ve çevredeki ilçeler arasında dolmuşlar ve otobüsler çalışıyor. Köylere gidiş geliş için ise genellikle saatler az olduğu için esnek olmak veya taksi/özel araçla kombin yapmak gerekiyor.

• Ömerli (ilçe merkezi): Resmî kurumlar, okullar, küçük dükkânlar ve çay ocaklarıyla ilçe hayatının kalbi.
• Beşikkaya: Tarım ve hayvancılığın belirgin olduğu, sakin bir köy yerleşimi.
• Kayadere: Yamaçlara yaslanmış evleri ve çevredeki tarlalarıyla, kısa yürüyüşler için uygun bir nokta.
• Yaylatepe: Daha yüksek konumuyla, çevre manzarayı izlemek için öne çıkan yerleşimlerden biri.
• Göllü: Klasik bir kırsal Mardin köyü atmosferi sunan, tarlalarla çevrili bir mahalle.

• Akyokuş (Xirba Kermêt): Tepelere yayılmış evleri ve sessiz sokaklarıyla tipik bir kırsal mahalle.
• Alıçlı: Tarımsal üretimin günlük hayatı belirlediği küçük ve sakin bir yerleşim.
• Anıttepe: Çevreyi yukarıdan gören konumuyla manzara sevenler için dikkat çeken bir nokta.
• Beşikkaya (Fafê): Taş evler, bağlar ve tarlalarla çevrili, klasik Güneydoğu köy dokusunu taşıyan bir mahalle.
• Çalışan (Zehnî): Tarlalar, hayvan sürüleri ve toprak yolların iç içe geçtiği, sakin bir köy hayatı sunuyor.
• Çatalyurt (Kurka Metîna): Açık alanları ve dağınık ev yapısıyla, üretim odaklı gündelik ritme sahip bir yerleşim.
• Çayıralanı (Rekkê): Adından da anlaşılacağı gibi, çevresindeki düzlüklerin ve tarım alanlarının öne çıktığı bir mahalle.
• Çimenlik (Mercê): Küçük ölçekli tarım yapılan, yılın büyük bölümünde sakin ve huzurlu bir atmosfer sunan köy.
• Çınaraltı (Rissîn): Dar sokakları, eski taş yapıları ve köy içi yaşam sahneleriyle yürüyüşe davet ediyor.
• Cumhuriyet: İlçe merkezinin önemli mahallelerinden biri; çarşıya ve kurumlara yakın konumuyla hareketli.
• Dönerdere: Tarlalar arasında kurulu, günlük işlerin sabah erken başlayıp akşamüstü yavaşladığı bir yerleşim.
• Duygulu (Yestê): Adıyla da akılda kalan, geleneksel aile düzeninin hâlâ güçlü olduğu bir mahalle.
• Fıstıklı (Xirbê Şêx Mehmûd): Bölgedeki tarımsal çeşitliliği ve köy yaşamını bir arada görebileceğin bir nokta.
• Göllü (Golê): Tarlalar ve meralarla çevrili, sade ve üretim odaklı günlük hayata sahip.
• Güzelağaç (Merzikan): Dağınık yerleşim dokusu ve çevredeki ağaçlık alanlarıyla dikkat çeken bir mahalle.
• Harmankaya (Kewarex): Özellikle hasat dönemlerinde hareketlenen, yamaçlara yaslanmış evleriyle tipik bir tepe köyü.
• Havuzbaşı (Taqê): Tarım alanları ve küçük su kaynaklarının çevresinde şekillenen bir köy hayatı sunuyor.
• İkipınar (Tere): Adına ilham veren su kaynaklarının etrafında gelişmiş, sakin ve yeşil tonlu bir mahalle.
• İkitepe (Kersivan): İsmindeki “iki tepe” vurgusunu, konumuyla birebir hissettiren, manzaralı bir yerleşim.
• Işıkdere (Mudê): Günün farklı saatlerinde değişen ışık oyunlarıyla fotoğrafçılar için de ilgi çekici olabilecek bir mahalle.
• Kayabalı (Kermêtê): Kaya oluşumlarının ve taş yapıların belirgin olduğu, engebeli bir çevreye sahip.
• Kayadere (Befewe): Yamaçlara serpilmiş evleri ve tarlalara bakan yollarıyla keyifli yürüyüş rotaları sunuyor.
• Kayagöze (Xirbê Mamîte): Az sayıda evin bulunduğu, tarım ve hayvancılığın iç içe geçtiği küçük bir köy.
• Kayaüstü: Adından da anlaşılacağı gibi, daha yüksek ve açık bir noktada konumlanmış bir mahalle.
• Kaynakkaya (Kudê): Çevresindeki su kaynakları ve taş dokusuyla kırsal hayatın sade bir örneği.
• Kocakuyu (Bêrtê): Etrafı tarlalarla çevrili, küçük yerleşim birimlerinin bulunduğu bir mahalle.
• Kocasırt (Şêxkir): Yamaçlar üzerinde yükselen evleriyle, tepelerin arasında sıkışmış hissi veren bir köy.
• Kömürlü (Rişwanê): Kırsal dokunun net bir şekilde hissedildiği, sade ve üretim odaklı günlük hayatın sürdüğü bir yerleşim.
• Kovanlı (Mistînê): Çevresindeki tarım alanları ve hayvancılık faaliyetleriyle dikkat çeken, sessiz bir mahalle.
• Mutluca (Gewrik Sindî): Ufak ama sıcak atmosferiyle, köy hayatının zamana yayılmış ritmini iyi yansıtan bir yer.
• Ovabaşı (Metîna): Geniş görüş açısı ve tarım alanlarıyla, peyzaj fotoğrafı çekmek için güzel duraklardan biri.
• Öztaş (Xirbê Kevir): Taş yapıların ön planda olduğu, sade ve yavaş tempolu bir köy.
• Pınarcık (Xerzikê Erebo): Kırsal güzelliği ve çevresindeki tarlalarla, klasik bir Güneydoğu köyü görüntüsü sunuyor.
• Şafak: İlçe merkezine yakın, konutların ve günlük hizmetlerin yoğunlaştığı bir mahalle.
• Salihköy: Tarım ve hayvancılığın hâlâ güçlü olduğu; sokaklarında traktör ve çocuk seslerinin eksik olmadığı bir yerleşim.
• Sivritepe (Xirbê Belik): Yüksek konumu sayesinde güneşin doğuşu ve batışını izlemek için iyi bir nokta.
• Sulakdere (Hecîya): Tarım alanları ve küçük su hatlarıyla şekillenmiş kırsal bir mahalle.
• Taşgedik (Kafsenor): Taş dokunun baskın olduğu, çevresinde tarlalar uzanan geleneksel bir köy.
• Taşlıca (Xanê Sora): Eski taş evler, dar yollar ve sade bir köy profiliyle dikkat çeken bir yerleşim.
• Tavuklu (Xirbê Mirîşkê): Adına uygun olarak, tavuk ve küçükbaş hayvancılığın günlük görüntünün parçası olduğu bir mahalle.
• Tekkuyu (Marmarê): Dağınık evler ve tarım alanlarıyla, sessiz ve sakin bir köy hayatı sunuyor.
• Tokdere (Xaznê): Tarlalar ve hafif engebeli araziler arasında kurulmuş, küçük ama karakterli bir yerleşim.
• Topağaç (Xerab Reşk): Tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu, klasik köy atmosferine sahip bir mahalle.
• Ünsallı (Sada): Ailelerin ve komşuluk ilişkilerinin güçlü olduğu, sessiz ve sade bir köy.
• Yaylatepe: Yüksek konumu ve açık görüş alanıyla, gün doğumu ve gün batımı için en iyi noktalardan biri.
• Yenimahalle: İlçe merkezinin gelişen yüzünü gösteren, yeni konutların ve hizmetlerin yoğunlaştığı mahalle.