Savur – Yamaçlara Yaslanmış Sessiz Taş Şehir

Savur’da kültür, tabelalardan çok sofralarda ve teraslarda hissediliyor. Sabah erken saatlerde çarşıya indiğinde, bir bakkaldan Arapça bir selam, yan sokaktan Kürtçe bir kahkaha, biraz ileride Türkçe bir sohbet duyuyorsun. Dereiçi gibi köylerde Süryani kiliseleri ve eski mezarlıklar karşına çıkıyor; hepsi bir arada bölgenin çok katmanlı hafızasını taşıyor.

Taş evlerin geniş damları, yaz mevsiminde adeta ikinci bir yaşam alanı. Çocuklar burada oynuyor, sebzeler kurutuluyor, akşamları aileler çaylarını alıp gökyüzünü ve vadideki ışıkları izliyor. Bazı eski konakların kapıları hâlâ oyma süslemelerle bezeli; içeri girdiğinde yüksek tavanlı odalar, avlular ve kemerli geçişler seni karşılıyor.

Geleneksel düğünler hâlâ oldukça canlı. Bir düğün olduğunda, müzik çoğu zaman tüm mahalleyi dolduruyor; davul-zurna eşliğinde saatlerce süren halaylar izlemek mümkün. Bayramlarda ve özel günlerde ise şehir dışından, hatta yurtdışından dönen Savurlular, ilçe sokaklarına ekstra bir canlılık katıyor.

Savur’da en güzel aktivite, acele etmemek. İlçe merkezinde dar sokaklarda dolaşarak başla; yol seni bazen merdivenlere, bazen minik meydanlara, bazen de birdenbire açılan teras manzaralarına çıkarıyor. Eski konaklardan bazıları gezilebiliyor; kapıdaki bir tebessüm ve selam çoğu zaman içeriyi görmenin anahtarı.

İlçe merkezinden kısa yolculuklarla köylere geçebilirsin. Dereiçi, taş evleri ve kiliseleriyle fotoğraf meraklıları için ilk duraklardan biri. Sürgücü, Pınardere ve Yeşilalan gibi yerleşimlerde ise bağlar, bahçeler ve günlük köy hayatı öne çıkıyor. Bir kahvehanede oturup etrafı izlemek bile başlı başına bir aktivite sayılabilir.

Uzun kalmayı planlıyorsan, Savur’u Mardin ve Midyat’la birleştiren bir rota hazırlayabilirsin. Böylece hem taş şehir atmosferi hem de Tur Abdin bölgesinin köy dokusunu aynı seyahatte yaşarsın.

1 Günlük Savur Programı

• Sabah: Mardin’den Savur’a yolculuk, pansiyona yerleşme ve terasta çay eşliğinde ilk manzara molası.
• Öğle: İlçe merkezinde sokak gezisi, eski konaklar ve kale eteklerinde kısa yürüyüş.
• Öğleden sonra: Kısa bir Dereiçi turu, taş evler ve kiliseler; akşamüzeri tekrar Savur’a dönüp teraslı bir mekânda yemek.

2 Günlük Savur & Köyler Rotası

• 1. Gün: Savur merkez, kale çevresi, konaklar, çarşı ve teraslar. Gün batımında yamaçların kızıl tonlarını yakala.
• 2. Gün: Sabah Sürgücü, Pınardere, Yeşilalan hattında köy durakları; öğleden sonra Bağyaka veya Gölbaşı çevresinde manzara molaları ve dönüş.

Aracın yoksa dolmuş saatlerini mutlaka önceden öğren; köylere indiğinde bir sonraki dönüş saatini bilmek plan yapmayı kolaylaştırıyor.

Savur’da büyük oteller, alışveriş merkezleri ya da yoğun tur otobüsleri yok; bu da ilçeyi özel kılıyor. Bunun karşılığında, misafir olarak senin de hassas davranman önemli. Köylerde su ve kaynaklar sınırlı, aileler çoğu zaman tarlasından ve bahçesinden geçiniyor.

El emeği ürünler, pekmez, kurutulmuş meyveler, köy ekmeği ve ev yemekleri satın alarak doğrudan yerel ekonomiye katkı sağlayabilirsin. Fotoğraf çekerken insanlara mutlaka sor; hem nezaket göstergesi hem de kısa bir sohbete kapı açan bir adım.

Yürüyüş sırasında tarlalara girmemeye, duvarlara tırmanmamaya, tarihi kalıntılara zarar vermemeye özen göster. Savur’un en güzel yanı, hâlâ yaşayan ve nefes alan bir yer olması; buradan ayrılırken bu atmosferin aynı şekilde devam edebilmesini sağlamak, misafirlerin de elinde.

• Kültür ve tarih meraklıları: Taş mimari, çok dilli sokaklar ve köyler arası farklılıklar tam sana göre.
• Fotoğraf tutkunları: Yamaçtaki evler, Dereiçi’nin dar sokakları, teraslardan gün batımı… Kadrandan eksik olmayacak kareler.
• Yavaş gezmeyi sevenler: “Biraz durup nefes alayım” diyenler için Savur tam bir molası.
• Aileler: Özellikle meraklı, soru soran çocuklar için köy yaşamını yerinde görmek unutulmaz bir deneyim.

Her şeyin ayağına geldiği bir tatil arıyorsan Savur sana göre olmayabilir; ama insanlarla sohbet etmeyi, dar sokaklarda kaybolmayı ve gerçek yaşamı görmeyi seviyorsan burayı çok seveceksin.

Savur mutfağı, Arap, Kürt ve Süryani dokunuşlarının aynı tencerede buluştuğu zengin bir harman gibi. Sofralarda sık sık nohutlu yahni, etli sebze yemekleri, bol baharatlı bulgur pilavları, yoğurtlu mezeler ve tandır ekmeği görüyorsun. Çoğu tarif, nesilden nesile aktarılan ev lezzetleri.

Bağlar ve bahçeler, mutfağın en büyük hazinesi. Üzümlerden yoğun pekmez yapılıyor; bu pekmez sabah kahvaltısında tahinle karıştırılarak, bazen de sütlü tatlıların üzerinde kullanılıyor.

Basitleştirilmiş Savur usulü pekmez tarifi: Bolca olgun üzümü yıkayıp ezdikten sonra, suyunu süz ve geniş bir tencerede topla. Hafifçe kaynat, üzerindeki köpükleri al, ardından kısık ateşte yavaş yavaş koyulaşana kadar karıştırarak pişir. Soğutup cam şişelere doldur; kahvaltıda, yoğurdun üzerinde ya da sadece bir kaşık “enerji niyetiyle” kullanabilirsin.

İlçede ayrıca tandırda pişen ekmekler, ince hamurlu börekler, basit ama lezzetli ev yemekleri bulabilirsin. Menüler çoğu zaman yazılı olmayabilir; “evde ne pişti?” diye sormak, en güzel cevapları getiriyor.

Savur çevresindeki yamaçlarda zeytin ağaçları, üzüm bağları, incir ve badem ağaçları bir arada. İlkbaharda her yer yeşil, yazın toprak tonları ağır basıyor; aralara serpiştirilmiş bahçeler renk katıyor. Bahçelerin arasında dolaşırken, uzaktan bir çobanın düdük sesini ya da tarladan dönen traktörün uğultusunu duyabiliyorsun.

Köyler arasında pek çok patika var. Bu yollar, yıllardır tarlalara giden, hayvanların otlatıldığı ve komşu köylere uzanan güzergâhlar. Özellikle Yeşilalan ve Bağyaka çevresinde, bahçeler ve küçük tarlalar arasında kısa ama keyifli yürüyüşler yapabilirsin.

Yol planlarken telefonuna basit bir harita uygulaması yüklemek ve konumu offline kaydetmek iyi fikir. Böylece dönüş yolunu bulmak kolaylaşıyor ve rotanı köylülerle birlikte şekillendirebiliyorsun.

Savur’da takvimi en çok etkileyen şey, tarımsal döngü. Bağ bozumu, hasat zamanı, kışa hazırlık derken yıl, sessiz ama anlamlı ritimlere bölünüyor. Bazı yıllar belediyenin ya da kaymakamlığın organize ettiği kültürel etkinlikler, konserler ve tanıtım günleri de düzenlenebiliyor.

Dini bayramlar ve düğünler, ilçenin en renkli anları. Bayram sabahları cami çevreleri dolup taşıyor; Süryani köylerinde ise kendi takvimlerine göre farklı günlerde ayinler ve özel ritüeller yapılıyor. Bu dönemlerde Savur’a yolunuz düşerse, törenlere uzaktan tanıklık etmek bile seyahatin ruhunu değiştiriyor.

Kapsamlı konser veya büyük festival arıyorsan planını Mardin merkeze göre yap; Savur ise bu hareketli günler arasında sığınabileceğin sakin bir liman gibi düşünebilirsin.

Savur’un hikâyesi, kalesinin hikâyesiyle birlikte anlatılıyor. Yüzyıllar boyunca farklı uygarlıklar bu yamaçlardan geçip gitmiş; kimi zaman sınır, kimi zaman ticaret yolu, kimi zaman da sığınak olmuş. Tur Abdin bölgesindeki kiliseler ve manastırlar, ilçenin çevresine imza atan yapılardan bazıları.

Bizans, Sasani, farklı beylikler ve Osmanlı dönemleri derken, Savur her zaman bir “geçiş noktası” olma rolünü sürdürmüş. Bu yüzden bugün hâlâ bir köy kahvesinde otururken, insanların sana hem şehirden hem de Avrupa’dan bahsettiğini duyuyorsun – göç hikâyeleri, gidenler ve dönenler, hepsi aynı masada buluşuyor.

• Antik dönem: Stratejik tepe ve geçiş noktası, erken yerleşim izleri.
• Ortaçağ: Tur Abdin’de manastırlaşma, köylerin çevresinde kilise ve manastır yapıları.
• Osmanlı dönemi: Çok dilli, çok dinli bir ilçe yapısı; pazarlar ve köy birlikleri.
• 20. yüzyıl: Göçler, değişen demografi ve yeni yollarla birlikte yavaş yavaş şekil değiştiren, ama ruhunu koruyan bir Savur.

Savur’un en büyük sürprizleri tabelalarda değil, ayaklarının seni götürdüğü yerlerde saklı. Dereiçi (Killit), bunlardan biri: dar sokaklar, birbirine omuz veren taş evler, aralarda yükselen kilise duvarları ve tüm vadiyi gören sessiz noktalar… Gün içinde birkaç kişiyle karşılaşıp, aynı anda yüzlerce yıllık bir hikâyenin ortasında yürüyorsun.

Bir diğer gizli hazinenin adresi, ilçe merkezinin alt tarafındaki bahçeler. Evlerin arkasından uzanan dar patikaları takip ettiğinde, bir anda incir ağaçları, asmalar ve küçük oturma alanlarıyla dolu gölgeli bir köşeye varıyorsun. Çoğu zaman biri sana “gel bir çay iç” diye sesleniyor; işte asıl Savur o anda başlıyor.

Akşam saatlerinde ise, kaleyi ve yamaçtaki evleri aynı kadraja alabileceğin sessiz bir nokta bul. Işıklar tek tek yanarken, Savur’un neden “yamaçtaki taş şehir” diye anıldığını kendi gözlerinle görüyorsun.

Yaşlıların anlattığına göre, Savur Kalesi bir zamanlar geceleri adeta bir kolye gibi ışıklarla çevriliymiş. Kervanlar, Mezopotamya’dan gelirken bu ışığı uzaktan görür ve “kalenin kolyesi” diye tarif edermiş. Bu yüzden bugün de bazıları kaleye “Savur’un ışıklı gerdanlığı” der.

Bir başka efsaneye göre, Dereiçi çevresinde yaşayan bir keşiş her gece elinde kandil ile tarlaların arasından yürür, köyün çevresindeki her su kaynağının başında kısa bir dua edermiş. Rüzgârın taşıdığı hafif çıtırtılar, bazılarına hâlâ onun adımlarını hatırlatıyormuş.

Ayrıca, Savur’un dik merdivenleriyle ilgili romantik hikâyeler de var. Gençlerin, damlarda buluşmak için merdivenlerden sessizce çıkıp, sabaha kadar sohbet ettikleri; ayrılırken “bu merdivenlerin sesi kesilmedikçe seni unutmam” dedikleri anlatılır. Belki de bu yüzden, bugün bile taş basamaklardan her iniş-çıkış küçük bir hikâyeye benziyor.

Köylerde sık duyulan bir söylence, bölgedeki “yolları hiç kaybetmeyen” bir çobanla ilgili. Bir gece kaybolan küçük bir çocuğun peşinden, yıldızlara bakarak yol bulan bu çobanın, gün doğarken çocuğu tam da en güzel manzara noktasına çıkardığı anlatılır. O noktadan tüm vadiyi görmüşler ve çocuk korkusunu unutmuş. Bu yüzden güzel manzaralı tepeler için hâlâ “çobanın yeri” diyenler var.

Pekmezle ilgili bir başka tatlı söylence de dolaşıyor: Senelerce en iyi pekmezi yapan yaşlı bir kadın, sırrını kimseye söylemezmiş. Sonunda, “karıştırırken sevdiğin birini düşün; tat oradan gelir” demiş. Bugün Savur’da pekmez denerken, sana “ilk kaşıkta kimi düşündün?” diye sorulursa, bu hikâyenin izini görmüş oluyorsun.

Bu tür anlatılar çoğu zaman yazılı kaynaklarda değil, çay bardaklarının buğusunda saklı. Kulak kesilirsen, kendi Savur söylenceni bile birlikte yazabilirsiniz.

Savur, Güneydoğu Anadolu iklimine sahip; yazları sıcak ve kuru, kışları ise serin ve sade geçiyor. Yüksekliğin de etkisiyle akşamlar genellikle daha yumuşak hissettiriyor.

İlkbahar (Mart–Mayıs): Doğa canlanıyor, bahçeler yeşeriyor, yürüyüş ve köy gezileri için en ideal dönemlerden biri.

Yaz (Haziran–Eylül): Gündüz sıcak, akşamları terasta çay içmek ve serinliği hissetmek için harika. Öğle vakitlerini gölgede geçirmek iyi fikir.

Sonbahar (Ekim–Kasım): Hasat zamanı; bağlarda, bahçelerde hareket var. Fotoğrafçılar için yumuşak ışık dönemi.

Kış (Aralık–Şubat): Sakin ve duru bir atmosfer. Bazen hafif kar manzaralarıyla karşılaşmak mümkün; kalabalıktan kaçmak için ideal.

Resmi olarak işaretlenmiş çok sayıda rota yok; buna karşılık köylülerin yıllardır kullandığı patikalar tam bir keşif alanı. Savur merkezden kaleye doğru yavaşça çıkıp, sonra arka yamaçtaki toprak yollara bağlanan küçük bir halka rota yapabilirsin.

Daha uzun bir yürüyüş için, bir köye (örneğin Kayatepe ya da Gölbaşı) araçla gidip, oradan Savur’a doğru kısmi yürüyüş planlayabilirsin. Dönüşte ise yeniden araca atlayıp diğer köyleri gezecek enerjin kalır.

Yollara çıkmadan önce, mutlaka yerel halkla konuşup patikaların durumunu sor; özellikle yağmurdan sonra bazı yollar kaygan olabiliyor. İyi tabanlı bir ayakkabı, şapka ve su bu bölgede yürüyüşün vazgeçilmezi.

Savur’un tarihi yapısı, merdivenler ve eğimli sokaklar demek. Bu da fiziksel erişilebilirliği sınırlıyor. Pek çok noktaya yalnızca basamaklarla ulaşılıyor; bu nedenle hareket kısıtı olan gezginler için planlama önemli.

Yine de, araçla ilçe merkezine kadar gelip, belli noktalara yakın alanlarda kısa ve manzaralı duraklar yapmak mümkün. Bazı pansiyonlar girişte az basamaklı odalar sunabiliyor; rezervasyon öncesi detay sormak burada çok işine yarar.

Konfor, Savur’da lüks tesislerden değil, insanların yardıma hazır olmasından geliyor. Bavul taşımaktan kısa transferlere kadar, isteğini söylediğinde çoğu kişi elinden geleni yapıyor.

Tekerlekli sandalye veya benzeri yardımcı araçlarla seyahat ediyorsan, konaklama için Mardin merkez daha uygun; geniş kaldırımlar, asansörlü oteller ve daha planlanmış alanlar bulmak kolay. Savur’u ise daha çok kısa bir gezi ve manzara durağı gibi düşünebilirsin.

Özel araç ya da taksi ile Savur’a gelip, aracı mümkün olduğunca merkezde, düz alanlara yakın park etmek iyi bir yöntem. Böylece kısıtlı da olsa, taş sokakların atmosferini ve manzarayı görebilirsin.

İlçede işaretli engelli tuvaletleri ve tamamen engelsiz kamu alanları sınırlı. Bu yüzden, mola planını Mardin’deki tesislere göre yapman seyahati rahatlatır. Savur kısmı ise fotoğraf, kısa yürüyüş ve sohbet odaklı bir “ekstra tat” gibi düşünülebilir.

• İlçe merkezindeki teraslar: Yamaç boyunca dizilen evleri ve kaleyi aynı kadraja alabileceğin noktalar.
• Kale çevresi: Hem Savur’u hem de vadileri gören geniş açı fotoğraflar için ideal.
• Dereiçi sokakları: Taş evler, dar geçitler ve kilise duvarlarıyla dramatik kareler.
• Sürgücü ve Bağyaka çevresi: Tarla, bahçe ve yamaçların birleştiği doğal çerçeveler.
• Bahçeler arasındaki patikalar: Asmalar, incir ağaçları ve eski duvarların birleştiği samimi kareler.

İnsanları fotoğraflarken mutlaka izin iste; çoğu zaman bir “fotoğraf çektirelim mi?” cümlesi, sohbetin en güzel başlangıcı oluyor.

Savur’da temel sağlık hizmetlerine ulaşabileceğin kurumlar ve eczaneler var; ancak daha kapsamlı tedaviler için Mardin merkezdeki hastanelere yönlendirilebilirsin. Bu yüzden önemli ilaçlarını yanına almak ve reçeteli ürünlerini önceden temin etmek iyi fikir.

Türkiye’nin genel acil numarası 112. Telefonuna kaydetmeyi unutma. Türkçe bilgin yoksa, kısa cümleler ve çeviri uygulamaları işini kolaylaştırır.

Gezin sırasında yeterince su içmek, güneşten korunmak ve yokuşlu sokaklarda aşırı zorlanmamak da küçük ama önemli ayrıntılar. Özellikle sıcak günlerde, gölgeli mola noktaları planlamak seyahati keyifli kılıyor.

İlçe merkezinde küçük bakkallar, fırınlar ve manavlar gündelik hayatın kalbi. Belirli günlerde kurulan pazarlar, taze sebze-meyve, peynir, zeytin ve farklı baharatlarla doluyor. Büyük souvenir dükkânları yok; hediyeliklerin çoğu, aslında yediğin içtiğin şeyler.

Yanına götürebileceğin en güzel lezzetler arasında ev yapımı pekmez, kurutulmuş meyveler, ceviz, badem ve köy baharatları var. Satın almadan önce ürünlerin hangi köyden geldiğini sormak, hem sohbet açıyor hem de hikâyesi olan bir hediye seçmeni sağlıyor.

Not: Esnafın seni içeri davet etmesi, çay ikram etmesi burada son derece normal ve samimi bir davranış. Eğer bir yer sana fazla ısrarcı gelirse, bu genelde turistik bir yaklaşımın işareti; nazikçe teşekkür ederek yoluna devam edebilirsin.

Savur’u yüksekten izlerken, taş evlerin üst üste dizilmiş kutular gibi göründüğünü fark ediyorsun. Özellikle gün batımında, gölgeler arasından merdivenlerin, kemerli geçitlerin ve küçük terasların nasıl ortaya çıktığını izlemek başlı başına bir sahne.

Bir başka ilginç detay, Savur’dan ayrılmış pek çok insanın yıllar sonra bile rüyalarında bu yamaçları gördüklerini söylemesi. Bu nedenle bazen ilçeye “kalbi şehirde, gözü yamaçta kalanların memleketi” diyenler var.

Akşamları aynı anda bir düğün, bir aile yemeği ve bir balkondan gelen radyo sesi birleşince, ilçede küçük ama samimi bir orkestraya dönüşen bir uğultu oluşuyor. Savur’u belki de en iyi bu ses karışımı anlatıyor.

• Savur ilçe merkezi: Yamaçtaki taş evler, dar sokaklar ve teraslar.
• Savur Kalesi: İlçeye tepeden bakan, gün batımında çok etkileyici bir nokta.
• Eski konaklar: Avlulu ve taş oymalı tarihi evler.
• Dereiçi (Killit): Süryani kiliseleri ve taş dokusuyla ünlü köy.
• Sürgücü: Günlük yaşamı gözlemleyebileceğin hareketli köylerden biri.
• Pınardere & Yeşilalan: Bahçeler ve tarlalarla çevrili, sakin yerleşimler.
• Başkavak & Gölbaşı: Vadi manzarasına sahip, tipik Tur Abdin köyleri.
• Bahçeler & bağlar: İlçe çevresinde yürüyüş yaparken karşına çıkan küçük cennetler.

• Dereiçi kilise çevresi: Vadiye bakan taş merdivenler ve kilise duvarları.
• Kale manzaralı sessiz teraslar: İlçe merkezinde birkaç basamakla ulaşılan küçük seyir noktaları.
• Bahçeler arasındaki gölgeli oturma alanları: Ağaçların altına yerleştirilmiş sedirler ve sandalyeler.
• Bağyaka & Sancaklı çevresi: Geniş vadi manzaraları ve yumuşak yamaçlar.
• Pekmez kaynatılan avlular: Sonbaharda bakır kazanların kaynadığı, sohbetin hiç bitmediği ev bahçeleri.

Savur turistler için güvenli mi?

Genel olarak sakin ve yoğun tur trafiği olmayan bir ilçe. Yine de her seyahatte olduğu gibi, güncel durumu kontrol etmek ve gece geç saatlerde tenha yerlerde dikkatli olmakta fayda var.

Savur’a nasıl gidebilirim?

Mardin merkezden özel araç veya taksi ile yaklaşık bir saatlik yolculukla ulaşabilirsin. Dolmuşlar da var, ancak saatleri her zaman sık değil; esnek bir program istiyorsan araç avantaj sağlıyor.

Savur’da kaç gün kalmak mantıklı?

İlçe merkezi ve temel noktalar için bir gün yeter; ancak köyleri, Dereiçi’ni ve akşam manzaralarını sindire sindire yaşamak istiyorsan en az iki gece ayırmak güzel olur.

Savur’u Mardin ve Midyat’la aynı geziye ekleyebilir miyim?

Evet, hatta en keyifli planlardan biri bu. Mardin merkez, Savur ve Midyat üçgeni, taş mimari ve köy yaşamını aynı seyahatte görmeni sağlıyor.

Savur’da konaklama imkânı var mı?

Evet, küçük pansiyonlar ve aile işletmeleri bulmak mümkün. Sezon öncesinde rezervasyon yaparsan, özellikle manzaralı odalar için daha fazla seçeneğin olur.

• Savur ilçe merkezi: Yamaçtaki taş evleri ve kaleyle ilçenin kalbini oluşturuyor.
• Dereiçi (Killit): Süryani kiliseleri, taş dokusu ve vadisiyle dikkat çeken köy.
• Sürgücü: Hareketli günlük hayatı ve çevresindeki tarlalarla öne çıkan yerleşim.
• Pınardere: Tarım ve bahçeciliğin belirgin olduğu, sakin bir köy.
• Yeşilalan: Adı gibi bol yeşil ve bahçeli bir ortam sunuyor.
• Başkavak: Çevresindeki araziler ve yamaçlarıyla tipik Tur Abdin köy atmosferi.
• Gölbaşı: İlçe merkezine yakın, vadilere bakan kompakt bir yerleşim.

• Akyürek: Tarım arazileriyle çevrili, küçük ve sakin bir köy.
• Armutalan: Bahçeleri ve meyve ağaçlarıyla bilinen kırsal yerleşim.
• Bağyaka: Bağlar ve hafif yamaçlarıyla manzara meraklılarını cezbeden köy.
• Başağaç: Tarlalar ve mütevazı evlerden oluşan, geleneksel bir köy.
• Başkavak: Çevre yerleşimlere göre daha büyük, tarım ağırlıklı bir merkez.
• Bengisu: Adı gibi, çevresindeki su kaynakları ve bahçeleriyle öne çıkıyor.
• Çınarönü: Yaşlı ağaçların gölge verdiği, kompakt bir yerleşim.
• Dereiçi: Taş evleri, kiliseleri ve vadisiyle Savur’un en özel köylerinden biri.
• Durusu: Tarlalarla çevrili, sakin ve mütevazı bir köy.
• Evkuran: Dağınık evlere sahip, klasik kırsal dokuya sahip yerleşim.
• Gölbaşı: İlçeye yakın, vadilere bakan tarım ağırlıklı bir köy.
• Harmantepe: Yüksekten çevreyi gören konumuyla dikkat çeken köy.
• Hisarkaya: Tarihi yolların ve yamaçların kesiştiği sakin bir yerleşim.
• İçören: Taş evleri ve bahçeleriyle tipik bir kırsal mahalle.
• İşgören: Çevresindeki tarlalar ve ev kümeleriyle bilinen köy.
• Kaplan: Az nüfuslu, dağınık evli, doğayla iç içe bir yerleşim.
• Karaköy: Tarımsal üretimin öne çıktığı taş evli bir köy.
• Kayacıklar: Kayalık zemini ve etrafındaki küçük tarlalarla karakteristik bir yer.
• Kayatepe: Çevre vadilere bakan tepe konumuyla güzel manzaralar sunuyor.
• Kırbalı: Tarla ve otlakların sıralandığı sakin bir yerleşim.
• Kırkdirek: Bölgenin tarihi dokusunu hissettiren köylerden biri.
• Kocahüyük: Hafif yükseltiler ve tarım alanlarıyla çevrili küçük yerleşim.
• Köprülü: Ulaşım bağlantılarıyla öne çıkan, yol üstü bir köy.
• Koşuyolu: Yola paralel uzanan evleri ve küçük işyerleriyle biliniyor.
• Ormancık: Ağaçlık alanlar ve tarım arazilerinin birleştiği bir köy.
• Pınardere: Su kaynakları ve tarlaların çevrelediği, hareketli bir yerleşim.
• Safa: Evlerin geniş alana yayıldığı küçük bir mahalle.
• Sancaklı: Yamaçlardaki konumu ve vadilere bakan görüntüsüyle dikkat çekiyor.
• Şenocak: Klasik köy yaşamını görebileceğin, sakin bir yerleşim.
• Serenli: Vadi ve tepelerin birleştiği, tarım ve hayvancılığın sürdüğü köy.
• Seydin: Az nüfuslu, sessiz ve doğayla baş başa kalabileceğin bir yer.
• Soylu: Tarım ve otlak alanlarının çevrelediği, yaygın ev dokusuna sahip köy.
• Sürgücü: İlçenin önemli yerleşimlerinden; çarşısı ve günlük hayatı hareketli.
• Taşlık: Kayalık alanların çevrelediği, küçük ve sade bir yerleşim.
• Tokluca: Tarım, özellikle tahıl ekimiyle bilinen köy.
• Üçerli: Dağınık ev yapısı ve çevresindeki tarlalarla tipik bir kırsal mahalle.
• Üçkavak: Yamaç üzerindeki konumu ve vadi görüntüleriyle öne çıkan yerleşim.
• Yaylayanı: Yaz aylarında serin havası ve konumuyla tercih edilen noktalardan.
• Yazır: Tarım arazileri ve mütevazı evleriyle klasik köy atmosferi sunuyor.
• Yenilmez: Geniş alana yayılmış evleri ve tarlalarıyla sessiz bir mahalle.
• Yeşilalan: Adının hakkını veren; bahçeler, ağaçlar ve yeşil dokusuyla öne çıkan yerleşim.