Başkale – Doğunun sessiz nefesi: Vanadokya ve travertenlerle buluşma

Kıta: Van’dan Başkale yoluna çıkarken, camdan içeri giren tozlu ışık, köy kahvesinde buğulanan ince belli bardaklar ve yavaşlayan kalp atışları…

Nakarat: „Başkale, Vanadokya gölgesinde bir masal“ derken, arka planda „Türkiye regional nokta com“ bu yolculuğun hatırasına imza atıyor.

Başkale’de gün; çoğu zaman bir çay tepsisinin sesiyle başlıyor. Mahalle aralarında çocuklar koşuyor, büyükler sokak önlerinde küçük taburelere oturup havadan, hayvandan, ekinden söz ediyor. Dil çoğunlukla Kürtçe, resmi işlerde ve okullarda Türkçe; iki dil de gündelik hayatta yan yana akıyor.

Misafirlik kültürü hâlâ çok güçlü. Yolcu olduğun fark edildiğinde, kısa bir „nereden geldin?“ sorusunun ardından çoğu zaman çay daveti geliyor. Düğünler, taziyeler, yaylaya çıkışlar ve dini bayramlar; sosyal hayatın en önemli durakları. Eğer şansın varsa, bir köy düğününe denk gelmek, Başkale’yi hafızana bambaşka bir sesle yazıyor.

Vanadokya’da yürüyüş: Yavuzlar köyü çevresindeki peri bacaları arasında gezinmek, Başkale deneyiminin kalbinde yer alıyor. Kendi ritminde yürüyüp, taş sütunların arasından yeni açılar keşfedebilirsin.

Traverten manzarası: Dereiçi tarafındaki Başkale travertenleri, az bilinen ama çok etkileyici bir doğa sahnesi sunuyor. Uygun ayakkabılarla bölgeyi yukarıdan seyretmek bile başlı başına keyif.

Tarih izleri: Albayrak yakınlarındaki Aziz Bartalmay Kilisesi kalıntılarında kısa bir mola verip, taş duvarlara sinmiş sessiz tarihi hissetmek mümkün.

Bunların yanı sıra; köy gezileri, fotoğraf turları ve küçük piknikler, ilçeyi tanımanın en yalın yolları.

1 günlük Van – Başkale kaçamağı

Sabah erkenden Van’dan çık, Başkale merkezde kısa bir çay molası ver. Ardından Yavuzlar’a geçip Vanadokya’da 2–3 saatlik bir yürüyüş yap. Vaktin kalırsa dönüş yolunda Başkale travertenlerini uzaktan da olsa görüp akşam Van’a dön.

2 günlük Başkale keşif rotası

• 1. Gün: Başkale merkezde konaklama, çarşı gezisi ve Albayrak tarafında Aziz Bartalmay Kilisesi ziyareti.
• 2. Gün: Sabah travertenler çevresine kısa yürüyüş, öğleden sonra Vanadokya’da serbest zaman ve akşamüstü dönüş.

Pratik notlar

• Yola çıkmadan önce hava durumunu ve yol koşullarını kontrol et.
• Yakıtı Van’da doldurmak her zaman daha rahat.
• Yanında mutlaka su, atıştırmalık ve yedek kıyafet bulundur; hava hızlı değişebiliyor.

Vanadokya ve Başkale travertenleri, hassas jeolojik yapılar. Kaya yüzeylerinde gereksiz tırmanıştan kaçınmak, kırılgan alanlara basmamak ve çöpleri mutlaka geri götürmek, bu güzellikleri korumanın en basit yolu.

Ses düzeyine dikkat etmek de önemli. Sessiz köy yollarında yüksek müzik açmak yerine, manzaranın ve rüzgârın sesini dinlemek; hem sana hem bölgeye iyi geliyor.

Yerel ürünleri ve küçük işletmeleri tercih etmek, ekonomik anlamda da bölge halkına doğrudan katkı sağlıyor.

• Doğa ve fotoğraf meraklıları: Yüksek plato manzaraları, peri bacaları ve travertenler eşsiz kareler sunuyor.
• Kalabalıktan kaçmak isteyenler: Sessiz köyler ve uzun yollar, yavaşlamak isteyenlere iyi geliyor.
• Gerçek yerel hayatı görmek isteyenler: Modern turistik merkezlerden uzak, daha sade bir gündelik yaşam var.

Konfor odaklı, alışveriş ve gece hayatı arayan gezginler içinse Başkale, muhtemelen fazla sakin kalacaktır.

Başkale mutfağı; tandır ekmeği, güçlü çay, sade ama doyurucu tencere yemekleri ve bol bulgurlu tabaklarla akılda kalıyor. Sabah kahvaltılarında peynir, zeytin, yumurta ve sıcak ekmek başrolde.

Van ve çevresine özgü bazı lezzetler burada da karşına çıkabilir: yoğurtlu et yemekleri, bakliyat ağırlıklı tencere yemekleri ve uzun kış günlerinde iç ısıtan çorbalar.

Evde denemek için fikir: Kıyma, soğan, salça, kimyon ve kırmızı biberle hazırlanan basit bir bulgur yemeği; yanında yoğurt ve sıcak ekmekle Başkale havasını mutfağına taşıyabilirsin.

Başkale’nin doğası; geniş bozkırlar, keskin yamaçlar, derin vadiler ve mevsime göre yeşil-donuk renk geçişleriyle dikkat çekiyor. İlkbaharda eriyen karlarla birlikte küçük dereler canlanıyor, yazın yüksek kesimler bile serin kalabiliyor.

Kuş gözlemi, manzara odaklı kısa yürüyüşler ve fotoğraf turları için ilçe oldukça uygun. Sadece hava değişimlerine hazırlıklı olmak gerekiyor; özellikle rüzgâr zaman zaman sert esebiliyor.

Başkale’de büyük, ulusal çapta tanınan festivallerden ziyade, yerel yayla şenlikleri ve köy buluşmaları öne çıkıyor. Yaz aylarında düzenlenen bu etkinliklerde hayvanlar yaylaya çıkarılıyor, geleneksel oyunlar oynanıyor ve davul-zurna sesleri uzaktan duyuluyor.

Dini bayramlarda da aile ziyaretleri ve toplu yemekler önemli. Yolun bu dönemlere denk gelirse, davet edilmen durumunda kısa da olsa uğramak, ilçenin samimi ruhunu tanımak için güzel bir fırsat.

Başkale; yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin kesiştiği bir sınır bölgesi olmuş. Eski ticaret yolları, dini yapılar ve köy isimleri bu çok katmanlı geçmişten izler taşıyor.

• Antik ve ortaçağ dönemleri: Bölge, farklı devletlerin ve beyliklerin kontrolü altında; Hristiyan yerleşimler ve kiliseler önemli izler bırakıyor.
• Osmanlı dönemi: Başkale; idari ve askeri açıdan önemli bir sınır kasabasına dönüşüyor.
• Cumhuriyet dönemi: İlçe statüsü, yeni yollar, okullar ve resmi kurumlarla bölge yeniden şekilleniyor.
• Günümüz: Göç, sınır politikaları ve yeni ulaşım imkânları ilçenin profilini sürekli değiştirirken, doğa varlıkları keşfedilmeyi bekleyen yeni bir sayfa açıyor.

Başkale zaten başlı başına bir gizli cennet; ama içinde de kendi küçük sürprizlerini saklıyor. Vanadokya’nın az bilinen tünelleri, travertenlerin kenarındaki sessiz çıkıntılar veya sadece birkaç ailenin yaşadığı yüksek mahalleler…

Haritalarda işaretlenmemiş, ama köylülerin bildiği seyir noktaları ve küçük vadi tabanları, çoğu zaman spontane sohbetler sayesinde ortaya çıkıyor. Bir çay molasında „buralarda en güzel manzara nerede?“ diye sormak, çoğu zaman en iyi navigasyon.

Vanadokya çevresinde anlatılan bir efsaneye göre; bir zamanlar bu taş sütunların her biri, sınırı koruyan görünmez nöbetçilerin kulesiymiş. Geceleri gökyüzü tamamen karardığında, sadece iyi niyetle gelen yolcular bu kulelerin tepesinde yanıp sönen ışıkları görürmüş.

Travertenler içinse bir çoban hikâyesi dolaşıyor. Kurak bir yaz mevsiminde sürüsü için su ararken, rüyasında yıldızların yeryüzüne merdiven gibi indiğini görmüş. Uyandığında, bugün travertenlerin olduğu yerde beyaza çalan katmanlardan süzülen suyu bulduğu söylenir; bu yüzden bölge, hala „yolda kalanlara nefes veren yer“ olarak anılır.

Başkale yollarına dair bir söylence; fırtınalı bir gecede yolunu kaybeden genç bir tüccarı anlatır. Yolcu, karanlıkta ne yapacağını bilemezken, yol kenarında yaşlı bir kadın belirir ve ona sisin içinden rehberlik eder. Ertesi sabah uyanıp etrafına baktığında, kendini Vanadokya’ya bakan bir tepede bulur; kadının ortadan kaybolduğu, ama yolcunun hayatında yeni bir sayfanın açıldığı söylenir.

Aziz Bartalmay Kilisesi çevresinde anlatılan başka bir hikâyede ise; her gece kimsenin görmediği bir çobanın harabelerin etrafında dolaştığı, duaları ve hatıraları koruduğu söylenir. Saygıyla ziyaret eden yolcuların, buradan ayrılırken içlerinde küçük bir „direnç“ ve kararlılık taşıdığına inanılır.

Başkale; yüksek rakım nedeniyle sert kışlar ve serin gecelerle tanınıyor. Kış aylarında kar uzun süre yerde kalabiliyor, bazı yollar zaman zaman zorlayıcı hale gelebiliyor.

İlkbahar, karların çekilmeye başladığı, vadilerin yavaş yavaş yeşerdiği dönem. Yazın gündüzler sıcak ama yükseklik sayesinde bunaltıcı olmaktan uzak; akşamları ise hafif bir serinlik mutlaka hissediliyor. Sonbahar, berrak hava ve güçlü ışık kontrastlarıyla fotoğraf için ideal.

Genel olarak, geç ilkbahar, yaz ve erken sonbahar, Başkale’yi keşfetmek için en rahat dönemler olarak öne çıkıyor.

Vanadokya çevresinde kısa yürüyüş

Yavuzlar köyünden başlayıp peri bacaları arasındaki patikalarda 1–2 saatlik rahat bir tur yapabilirsin. Çok dik olmayan bu rota, fotoğraf ve keşif için ideal.

Traverten manzarası rotası

Dereiçi tarafında, travertenlerin üst kısımlarına bakan noktalar için kısa, ama yer yer dik yollar bulunuyor. İyi ayakkabılar ve dikkatli adımlar yeterli.

Mahalleler arasında hafif yürüyüşler

Yakın mahalleler arasında yapacağın kısa yürüyüşler; ilçe yaşamını, tarlaları ve günlük koşturmacayı yakından görmene yardım ediyor. Küçük molalar verip köy kahvelerine uğramayı ihmal etme.

Başkale’de kaldırımlar, rampalar ve engelsiz girişler henüz her yerde standart değil. Özellikle köylerde zemin çoğu zaman toprak ya da taş; inişli çıkışlı yollar yaygın.

İlçe merkezine yakın bölgelerde nispeten daha düz yürüyüş alanları bulmak mümkün. Konaklama ve lokanta gibi işletmelerde ise, girişteki basamak sayısı ve oda düzeni her yerde farklı; önceden telefonla sormak çok faydalı.

Hareket kısıtlılığın varsa, Başkale planını biraz daha dikkatli yapman iyi olur. Konaklayacağın yerle önceden görüşüp girişte kaç basamak olduğu, banyoda tutunma imkânı olup olmadığı gibi detayları sorabilirsin.

İlçe içinde ve çevrede gezerken, mümkünse yanında yardımcı olabilecek bir kişi bulunması konforu artırıyor. Araçla ulaşılabilen seyir noktaları sayesinde, uzun yürüyüşler yapmadan da güzel manzaralar görebilirsin.

Acil durumda 112’yi arayabileceğini unutma. Ayrıca ilaçlarının yeterli miktarda yanında olması önemli; ilçede bulunan eczaneler her ürünü bulundurmayabilir.

• Yavuzlar tepeleri: Peri bacalarına yukarıdan bakan noktalar, gün doğumu ve gün batımı için mükemmel.
• Traverten üst kotları: Beyaz katmanların vadiyle buluştuğu noktada güçlü kontrastlar yakalanabiliyor.
• Aziz Bartalmay Kilisesi çevresi: Tarih ve dağ silueti aynı karede.
• Başkale merkez üstü seyir noktaları: İlçenin tamamını ve arka plandaki dağları birlikte görebileceğin yerler.

Kart dolmaması için yedek hafıza ve pil mutlaka bulundur; yüksek platoda fotoğraf çekmeye doyulmuyor.

Yüksek rakım, özellikle uzun yürüyüşler ve güneşe maruz kalma sırasında ekstra dikkat gerektiriyor. Bol su içmek, sık sık küçük molalar vermek ve kalın bir kat giysiyi her zaman çantada tutmak iyi bir fikir.

İlçe merkezinde temel sağlık hizmetlerine erişim mümkün; daha ileri müdahaleler için ise çoğu zaman Van’a yönlendirme yapılıyor. Yolculuktan önce önemli telefon numaralarını ve adresleri not etmek faydalı.

Genel acil durum numarası 112. Küçük kazalar için yanında yara bandı, basit ağrı kesiciler ve kişisel ilaçlardan oluşan bir mini set bulundurmak rahatlatıcı oluyor.

Başkale’de alışveriş; küçük bakkallar, kasap, fırın ve haftanın belli günlerinde kurulan pazarlar etrafında dönüyor. Yöresel peynirler, kurutulmuş ürünler, baharatlar ve ev yapımı reçeller, hem yol atıştırmalığı hem de hediyelik için güzel seçenekler.

Fiyatlar genelde yerel gerçeklere göre; büyük şehirlerle kıyaslandığında daha mütevazı. Yine de pazarda birkaç ürün alırken kibarca fiyat sormak her zaman iyi bir refleks.

Not: Türkiye’de esnafın seni içeri davet etmesi, „buyur bir bak“ demesi çok normal. Eğer ilgi duymuyorsan, gülümseyip „sağ olun, teşekkürler“ deyip yoluna devam etmen yeterli. Çok ısrarcı bir tavır hissedersen, bu çoğu zaman turiste yönelik bir pazarlama biçimidir; kibar ama net bir şekilde reddetmek en sağlıklısı.

Başkale’de birçok mahallenin resmi adıyla halk arasında kullanılan ismi farklı olabiliyor. Aynı yeri tarif ederken iki farklı isim duymak, burada çok şaşırtıcı bir durum değil.

Bir diğer ilginçlik; bir yanda geniş dağ manzarası ve eski taş evler, diğer yanda gençlerin elinde akıllı telefonlar, Vanadokya videoları… Zamanlar sanki üst üste binmiş gibi; bu da ilçeye özgü bir atmosfer yaratıyor.

• Vanadokya (Yavuzlar): Peri bacaları, doğal tüneller ve sıra dışı kaya şekilleriyle ilçenin en sürprizli noktası.
• Başkale travertenleri (Dereiçi): Beyaza çalan katmanlarıyla, vadinin içinde saklı küçük bir doğa sahnesi.
• Aziz Bartalmay Kilisesi (Albayrak): Bölgenin çok kültürlü geçmişini hatırlatan sessiz bir durak.
• Yüksek rakımlı köyler: Günlük hayatı, hayvancılığı ve gelenekleriyle, Başkale’nin asıl ruhunu taşıyan yerler.

• Vanadokya tünel geçişleri: Kalabalıktan uzak, kayaların arasında saklanan doğal koridorlar.
• Traverten yan yamaçları: Ana manzara noktasından uzak, daha sakin seyir alanları.
• Örenkale çevresi: Eski kale izleri ve çıplak kayalıklarla çevrili sessiz mahalle.
• Hakkari yoluna bakan isimsiz seyir noktaları: Yalnızca yol üzerinde keşfedilebilen, haritasız manzara durakları.

Başkale'ye nasıl gidilir?

En pratik yol, Van’dan kalkan minibüsleri veya özel aracı kullanmak. Yol, dağlık ve virajlı olduğundan süreyi geniş tutmakta fayda var.

Başkale'de kaç gün kalmak yeterli?

Vanadokya ve travertenleri görmek için 1 gün yetişebilir; ama daha sakin ve ağır ağır gezmek istiyorsan 2 gün ayırmak daha keyifli.

Tek başıma seyahat etmek güvenli mi?

Başkale, sakin bir ilçe; tek başına gezen çok sayıda yerli yolcu var. Yine de sınır bölgesinde olduğun için güncel bilgilere bakman ve gece geç saatlerde ıssız yerlere tek başına gitmemen iyi olur.

Konaklama seçenekleri nasıl?

İlçe merkezinde ve yakın çevrede birkaç küçük otel ve pansiyon bulunuyor. Lüks değil, ama sıcak ve samimi ortamlar sunuyorlar.

Başkale çocuklu aileler için uygun mu?

Uzun araç yolculuğunu göze alabilen aileler için, doğa ve manzara anlamında çok güzel bir deneyim. Yürüyüş rotalarını çocuklara göre kısaltmak ve mutlaka su-ataristırmalık taşımak önemli.

• Başkale ilçe merkezi: Resmi kurumlar, küçük oteller, lokantalar ve çarşının toplandığı yer.
• Yavuzlar: Vanadokya peri bacalarına açılan kapı; yürüyüş ve fotoğraf için ideal köy.
• Dereiçi: Başkale travertenlerine en yakın yerleşimlerden biri, doğa kaçamakları için sakin bir nokta.
• Albayrak: Aziz Bartalmay Kilisesi kalıntılarıyla ilçenin tarihi belleğini taşıyan mahalle.

Başkale ilçesi; ilçe merkeziyle birlikte 68 mahalleden oluşuyor. Her mahalle, platonun farklı bir yüzünü ve yaşam tarzını yansıtıyor.

• Açıkağıl Mahallesi: Yüksek konumu ve geniş ufkuyla, açık havada sessiz akşamlar için ideal.
• Akçalı Mahallesi: Tarım ve hayvancılığın öne çıktığı, sade ve üretken bir köy dokusu.
• Albayrak Mahallesi: Aziz Bartalmay Kilisesi kalıntılarıyla tarihi ve gündelik yaşamı aynı karede buluşturan mahalle.
• Aşağıküme Mahallesi: Vadi tabanına yakın, dağınık yerleşimli, geleneksel avlulu evleriyle dikkat çeken bir köy.
• Aşalan Mahallesi: Daha içerde, sakin ve düşük nüfuslu bir yerleşim; geniş mera alanlarıyla çevrili.
• Atlılar Mahallesi: Adından da anlaşılacağı gibi, hayvancılık ve özellikle at-küçükbaş kültürünün güçlü olduğu bir mahalle.
• Aydemir Mahallesi: Klasik yüksek plato köylerinden; tarlalar ve mera alanları gündelik hayatı belirliyor.
• Azıklı Mahallesi: Küçük, samimi ve yoğun komşuluk ilişkilerinin hissedildiği bir mahalle.
• Barış Mahallesi: İlçe merkezine göre daha sakin, konut ağırlıklı bir yerleşim.
• Belencik Mahallesi: Yamaçlara yayılmış evleriyle, manzara sevenler için güzel kareler sunan bir nokta.
• Beşocak Mahallesi: Nüfusu az, ama geleneksel köy yaşamının güçlü hissedildiği bir mahalle.
• Bilgeç Mahallesi: Tarım ve hayvancılığın dengeli sürdüğü, üretken bir köy yerleşimi.
• Böğrüpek Mahallesi: İlçenin görece büyük mahallelerinden; çarşıya ve merkez hizmetlerine daha yakın.
• Bölekli Mahallesi: Tepelerin arasına dağılmış evleriyle, sakin ve dağınık bir yerleşim düzenine sahip.
• Büklümdere Mahallesi: Kıvrımlı bir vadi hattını takip eden, su kenarı yerleşimi hissi veren mahalle.
• Çakırdoğan Mahallesi: Taş evler ve geniş mera alanlarıyla klasik Başkale köy atmosferi sunuyor.
• Çaldıran Mahallesi: İl içi geçişlerde sık kullanılan bir durak; yol üzeri konumu dikkat çekiyor.
• Dereiçi Mahallesi: Travertenlere yakınlığıyla öne çıkan, doğa gezileri için iyi bir başlangıç noktası.
• Derin Geçit Mahallesi: Adına uygun şekilde, çevresinde derin geçit ve yamaçların bulunduğu dramatik bir coğrafya.
• Ekecek Mahallesi: Tarla ve mera alanlarıyla çevrili, üretken bir kırsal mahalle.
• Erek Mahallesi: Nüfusu az, ama çevre manzarası güçlü bir yükseklik hattında konumlanmış.
• Erkonağı Mahallesi: Daha içe kapalı, dingin ritimli bir köy; geniş açık alanlarla çevrili.
• Esenyamaç Mahallesi: Yamaç üzerindeki konumuyla, adı gibi açık ve ferah bir hava taşıyor.
• Eşmepınar Mahallesi: Su kaynaklarının çevresinde gelişmiş, yaz aylarında hareketlenen bir mahalle.
• Evbakan Mahallesi: Sıkı aile bağları ve geleneksel ev düzeniyle öne çıkan küçük bir yerleşim.
• Gedikbaşı Mahallesi: Sırt hattı üzerinde, birkaç yöne birden manzara sunan konumuyla dikkat çekiyor.
• Gelenler Mahallesi: İsmi gibi, zaman içinde farklı aile ve grupların yerleştiği bir mahalle.
• Güleçler Mahallesi: Adını karakterine yansıtan; güler yüzlü karşılamalarla hatırlanan bir köy.
• Güroluk Mahallesi: Çevresindeki tarlalar ve küçük su kaynaklarıyla, tarımsal üretimi destekleyen bir alan.
• Güvendik Mahallesi: Sakin ortamı ve güven hissiyle, bölge halkı için de huzurlu bir yerleşim.
• Hafiziye Mahallesi: İlçenin daha kalabalık mahallelerinden; merkezi hizmetlere görece yakın.
• Hasanbey Mahallesi: Adını taşıdığı aile ve tarihsel figürle anılan, köklü bir mahalle.
• Ilıcak Mahallesi: Bahar ve yaz döneminde canlanan, tarımsal üretimi güçlü bir köy.
• Işıklı Mahallesi: Açık ve aydınlık konumuyla, adını coğrafyasına yakıştıran bir yerleşim.
• Kaşkol Mahallesi: Klasik kırsal dokuyu barındıran, sade bir mahalle atmosferi.
• Kavurgalı Mahallesi: Geniş mera alanları ve hayvancılık yoğunluğu ile bilinen bir yer.
• Keçilioba Mahallesi: Keçi sürülerinin yaygın olduğu, yüksek mera alanlarına yakın bir köy.
• Kızılca Mahallesi: Etrafındaki toprak ve kaya dokusunun tonlarıyla adını alan bir mahalle.
• Kocaköy Mahallesi: Daha geniş yerleşim alanına sahip, birden fazla sokak dokusuyla büyükçe bir köy.
• Koçdağı Mahallesi: Dağ yamacına yaslanan konumuyla, sert ama etkileyici manzaralar sunuyor.
• Konuksayar Mahallesi: İsmi gibi, misafirperverliğiyle bilinen mahallelerden biri.
• Kovalıpınar Mahallesi: Su kaynakları ve çevresindeki tarlalarla, tarım için elverişli bir alan.
• Köprüağzı Mahallesi: Yol ve köprü kesişiminde; yerel ulaşım için önemli küçük bir kavşak noktası.
• Mahmutabat Mahallesi: Geleneksel aile yapısının güçlü olduğu, sakin bir yerleşim.
• Oğulveren Mahallesi: Tarım ve hayvancılığın birlikte sürdürüldüğü, hareketli bir köy.
• Ortayazı Mahallesi: Konumu itibarıyla „orta nokta“ hissi veren, geçiş üzerinde bir mahalle.
• Ortayıol Mahallesi: Yolların kesiştiği bir hat üzerinde, ismiyle uyumlu bir yerleşim.
• Ömerdağı Mahallesi: Dağ siluetine yakın, yüksekten bakan bir coğrafyaya sahip mahalle.
• Öncüler Mahallesi: Gelişmekte olan yapısıyla, son yıllarda daha da hareketlenen bir yerleşim.
• Örencik Mahallesi: Tarım alanları ve açık arazilerle çevrili, geniş ufuklu bir köy.
• Örenkale Mahallesi: Eski kalıntılar ve taş yapılarla, tarihle iç içe bir mahalle dokusu.
• Örmetaş Mahallesi: Kayalık ve taşlı arazi yapısının belirgin olduğu bir bölge.
• Özpınar Mahallesi: Su kaynakları ve küçük bahçelerle renklenen bir kırsal mahalle.
• Saçan Mahallesi: Geniş alana yayılmış evleri ve açık hava hissiyle hafızada kalıyor.
• Sallıdere Mahallesi: Dere hattını takip eden yerleşimiyle, hareketli su sesinin eşlik ettiği bir köy atmosferi.
• Savaşköy Mahallesi: Tarihi ismine rağmen bugün sakin ve gündelik hayatın huzurla aktığı bir mahalle.
• Sualtı Mahallesi: İsmiyle merak uyandıran, ama yüksek platoda yer alan; çevresindeki kaynaklarla bilinen bir yerleşim.
• Tahıl Mahallesi: Adından da anlaşılacağı gibi, tahıl üretiminin belirgin olduğu bir mahalle.
• Tepebaşı Mahallesi: Yüksekçe bir noktadan çevreyi gören, panoramik bakışa sahip yerleşim.
• Tınazlı Mahallesi: Tarımsal üretim ve hayvancılığın dengeli olduğu küçük bir köy.
• Uğurlu Mahallesi: Adı gibi, uğurlu ve sıcak bir mahalle atmosferi sunuyor.
• Yanal Mahallesi: Yamaç kenarına yayılmış evleriyle, manzaraya yanaşan bir yerleşim.
• Yavuzlar Mahallesi: Vanadokya’ya en yakın mahalle; doğa gezileri için ana kapı niteliğinde.
• Yeni Mahallesi: Görece yeni yapılaşmanın görüldüğü, merkezle sıkı bağlara sahip bir mahalle.
• Yolmaçayır Mahallesi: Yol ve çayırların kesiştiği, göç ve yayla hareketliliğinin hissedildiği bir köy.
• Yukarıdallı Mahallesi: Daha yüksek kotta, dağ ve vadi manzaralı yerleşim alanı.
• Yukarıdarica Mahallesi: Yamaçlarda konumlanan, taş evleri ve açık ufkuyla dikkat çeken bir mahalle.
• Yukarıdikmen Mahallesi: Tepelik bir alanda, dağınık ev düzeniyle samimi bir köy dokusu sunuyor.
• Yurttepe Mahallesi: Adı gibi; tepe üzerinde, ilçeye ait güçlü bir panorama sunan mahalle.